WSPÓŁRZĘDNE OBSERWATORYJUM 



W PŁOŃSKU. 



przez Jana Tędrzeje^TT-icza.. 



Karty kraju drogą tryjangulacyi zdejmowane z coraz większą dokładnością 

 pozwalają w przybliżeniu określić położenie gieograficzne wszystkich miejscowo- 

 ści. Do wielu celów przybliżenie takie jest jednoznaczne z dokładnością; do ba- 

 dań astronomicznych jednak, przy różnicach, jakie w kartach różnych czasów na- 

 potykają się, koniecznem jest wyznaczenie długości i szerokości gieograficznej z ta- 

 ką dokładnością, na jaką środki i przyrządy pozwalają. Konieczność takiego wy- 

 znaczenia dla obserwatoryjum w Płońsku wskazały mi różnice, jakie w trzech po- 

 siadanych kartach znalazłem. Brak sposobności użycia do tego celu telegrafu 

 elektrycznego, tego jedynie dokładnego środka do ocenienia różnicy długości, spo- 

 wodował innie do ograniczenia się środkami czysto astronomicznemu 



Obserwatoryjum Płońskie, mające za cel główny badanie fizycznego stanu 

 ciał niebieskich, posiada do spostrzeżeń na południku tylko małą lunetę stale na 

 slupach murowanych opartą z objektywą Buscha dwa i pół c. p. średnicy i kołem 

 wierzcholkowem o 20 cm średnicy, na którem z pomocą dwu nonijuszów 10" łuku 

 odczytać można. Przy tym podziale kola, dokładniejsze wyznaczenie wysokości 

 bieguna tylko z większej ilości spostrzeżeń da się osięgnąć. Siatka przed okula- 

 rem posiada dziewięć nitek pionowych i dwie poziome, okular jest przesuwalny 

 zn pomocą śruby, aby przejścia na odleglejszych nitkach z możliwą dokładnością 

 widzieć było można. Nitki oświetlają się dwiema lampami zamkniętemi, rzuca- 

 jacemi światło przez przewierconą oś obrotu na pryzmę w lunecie stosownie osa- 

 dzoną. 



Panewki podtrzymujące stalowe końce osi obrotu dają się zapomocą śrub 

 przesuwać, jedna w kierunku poziomym, druga w pionowym i przytwierdzo- 



