J. JEDRZEJEWICZ. WSPÓŁRZĘDNE OBSERWATORYJUM W PŁOŃSKU. 51 



ne są. do symetrycznych podstaw z lanego żelaza stojących na murowanych 

 słupach. 



Luneta ta, we wszystkich swych częściach (prócz objektywy) Avykonana w za- 

 kładzie G. Gerlacha w Warszawie, daje się z łatwością odwracać i jest opatrzona 

 przeciwwagami. Sródwagi posiada dwie, jednę dla osi obrotu, drugą dla koła 

 wierzchołkowego, pierwszej podziałka jedna odpowiada 13", drugiej — 9.5". Przed 

 lunetą i poniżej jej ustawiony jest mały kolimator z nitkami na krzyż w ognisku 

 soczewki rozpiętemi, oświetlonemi z tyłu zapomocą lampy. Służy on do wyzna- 

 czenia zera koła wierzchołkowego przez odwrócenie lunety po odczytaniu podzia- 

 łów w dwu położeniach kola: na wschód i na zachód, oraz do oznaczenia zbocze- 

 nia lunety azymutalnego. Zapomocą tej lunety przedsięwziąłem szereg spostrze- 

 żeń wysokości gwiazd na południku dla wyznaczenia wysokości bieguna, biorąc 

 położenia gwiazd fundamentalnych z kalendarza berlińskiego (Berliner Astrono- 

 misches Jahrbuch). Dla zmniejszenia błędów z przypadkowych ruchów narzędzia 

 pochodzących, wybierałem czas najmniejszych zmian temperatury, zwłaszcza, że 

 slupy, chociaż murowane w roku 1879, jeszcze dotychczas okazują pewne zbocze- 

 nia.. Następne cyfry wskazują w sekundach czasu stopień tych zboczeń od 

 południka w dniach średnich przymrozków ( — , zboczenia na wschód; -j-, zbo- 

 czenia na zachód). 



E. 1883, Luty 14 . 



. -f- 0,20 s 



E. 1885, Grudz. 14 . . 



. — 1,62 s. 



„ 15 . 



, . - 0,20 „ 



„ 19 . 



. - 0,30 „ 



„ IB • 



. + 0,09 „ 



„ 20 . . 



• - 0,29 „ 



„ 17 . 



• -0,17„ 



,, 21 . 



• — 0,21 , 







,„ 28 . . 



0,00 „ 







E. 1886, Stycz. 3 . . 



. H- 0,10 s. 



Z pierwszego szeregu należy się domyślać zboczeń wskutek działań między- 

 cząsteczkowych murów, w drugim— zboczenia, idąc w jednym kierunku, zdradza- 

 ją ruch postępowy, jaki w slupach na niedość stałym gruncie stojących powsta- 

 wać może wskutek działania zmiennej temperatury i wilgoci na głębsze warstwy 

 gruntu. Dla usunięcia ze spostrzeżeń błędów z tego powodu powstałych, zbocze- 

 nie od południka wyznaczonem było z dwu par gwiazd różnej wysokości podczas 

 samych spostrzeżeń. 



Do oznaczenia zera koła wierzchołkowego w szeregu gwiazd mierzonych je- 

 dnego wieczora, obierałem trzy lub cztery gwiazdy okołobiegunowe, z których 

 przez odwrócenie lunety otrzymałem poprawkę śródwagi kota i do niej dołączałem 

 rezultat podobnego odczytania koła przy skierowaniu lunety w dwu położeniach 

 na kolimator, tak przy rozpoczęciu jako też po skończeniu spostrzeżeń jednego 

 wieczora. Średnią z takich czterech lub pięciu porównań dodawałem do każdej 

 bezpośrednio mierzonej wysokości gwiazd. 



Z ogólnej ilości spostrzeżeń, 15 było zrobionych na gwieździe polarnej od 

 roku 1875 do 1884, pozostałe 81 odnoszą się do gwiazd różnych zboczeń dla wyro- 



