DZIAŁ II. GIEOLOGIJA. 



szych formacyj w innych okolicach gubernii Mińskiej. Obecność warstw trze- 

 ciorzędowy cli w obrębie gub. Wileńskiej i Grodzieńskiej dotychczas przez niko- 

 go udowodnioną nie została, a na mapie Murchisona te warstwy są oznaczone 

 jedynie na podstawie domniemań. Jakkolwiek jednak, w znanych mi uprze- 

 dnio przekrojach tych okolic, dyluwijum leży bezpośrednio na kredzie, odkrycie 

 resztek warstw trzeciorzędowych nie było nieprawdopodobnem , ze względu na 

 znalezienie przez prof. Grewingka i D-ra Berendta wielkiej analogii pomiędzy 

 glaukonitowemi warstwami pod wsią Galoioiczami w dolinie Łososny po lewej 

 stronie Niemna z takiemiż warstwami Samlandyi, które to warstwy, jak mi 

 sic udało zauważyć w innym przekroju w pobliżu Gałowicz, leżą na kredzie, 

 nie zaś pod kredą jak mniemał Pusch, który je wraz z Popielańską jurą za- 

 liczał do Wcaldu. 



Poszukiwania tegoroczne uzasadniły najzupełniej przypuszczenie moje co 

 do rozpowszechnienia kredowej formacyi w gub. Grodzieńskiej i jej przyle- 

 głych. W wielu miejscach odkryłem wychodnie kredy, w innych napotykałem 

 zielone i białe piaski kwarcowe na kredzie leżące, zupełnie podobne do trzecio- 

 rzędowych piasków Samlandyi i Gałowicz. Zdarzało mi się tu niekiedy wi- 

 dzieć ostre rozgraniczenie obu formacyj wymienionych, dalej obecność w dol- 

 nej części warstw glaukonitowych — kawałków kredy pod nią leżącej. 



W gub. Suwalskiej, we wsi Tai tak nad Czarną Hańczą udało mi się 

 odkryć drugie piętro petrograficzne Samlandzkiej formacyi trzeciorzędowej — 

 a mianowicie piaski lignitowe (braunkohlensand). Tak więc, jakkolwiek do- 

 tychczas żadnych prawie nie posiadamy danych paleontologicznych dla okre- 

 ślenia względnego wieku naszych warstw glaukonitowych i przykrywających 

 je piasków lignitowych — ■ pomimo to jednak z wielkiem prawdopodobień- 

 stwem warstwy te zaliczyć możemy do utworów trzeciorzędowych (oligoceni- 

 cznych), które z Prus i Płockiego ciągną się przez gub. Suwalską i zapewne 

 Łomżyńską do gub. Grodzieńskiej. Warstwy te wszakże nie tworzą jednolite- 

 go pasma — lecz raczej występują w postaci pojedyńczych wysepek, pomiędzy 

 któremi dyłuwijalne utwory bezpośrednio na kredzie spoczywają. Takie wy- 

 sepki tworzą np. warstwy glaukonitowe pod Grodnem, kolo Mielnika w Biel- 

 skim powiecie, oraz w wielu miejscach powiatu Wołkowyskiego, • — natomiast 

 w okolicy pomiędzy temi punktami położonej, jak np. w powiecie Sokolskim, 

 nigdzie pokładów trzeciorzędowych spotkać mi się nie udało. 



Grubość Avarstw trzeciorzędowych ku wschodowi coraz bardziej się zmniej- 

 sza, nieprzewyż6zając zwykle 1 — 2 m. Wreszcie w obrębie gubernii wyż 

 wspomnian3 r ch nie napotkałem nigdzie tych kopalin, których obecność w war- 

 stwach oligocenicznych naszego kraju byłaby pożądaną ze względów techni- 

 cznych. 



Mówię tu o lignicie i bursztynie, których nigdzie na Litwie ani w Kró- 

 lestwie Polskiem nie spotkałem ani w warstwach trzeciorzędowych, ani też 

 w kredzie, jak to przypuszczał Danilewicz. 



Poziom lignitów Grodzieńskich określił trafnie akademik generał Hel- 

 mersen, uznawszy je za utwór dyluwijalny. Takiż sam węgiel dyluwijalny 



