TOSZUKIWANIA GIEOLOG1CZNE A. GIEDROYCIA. 



11 



wych działaniem silnych prądów wody — przyczem głazy i otoczaki kamieni, 

 zbyt wielkie, ażeby je woda unieść mogła, pozostały na powierzchni warstwy 

 wypłukanej. 



Utwory te nie wszędzie w jednakowym są rozwinięte stopniu. W nie- 

 których miejscowościach brak ich zupełny, a wówczas szary ił lodowco- 

 wy przechodzi bezpośrednio w ił czerwony. Niekiedy znów leżą one w kilku 

 rozmaitych poziomach i wówczas zwykle dość trudno bywa przeprowadzić 

 dwoisty podział warstw dyłuwijalnych. 



W wyż wspomnianym żwirze i piasku mniej lub więcej wypłókanym, 

 w przyległych okolicach Prus wschodnich napotykamy t. zw. morską faunę 

 dyluwijalną. Faunę tę raczej nazwaćby jednak można mieszaną, obok bowiem 

 mięczaków morskich napotykamy tam również skorupy form słodkowodnych 

 i lądowych, przyczem niektóre muszle są mocno otoczone i wytarte, tak że 

 słusznie podejrzewać można, czy skorupy te nie pochodzą ze zniszczonych po- 

 kładów dawniejszych. 



Nawet w razie, gdyby mięczaki te były istotnie współczesnemi z utworze- 

 niem się warstw, w których je znajdujemy, będzie to fauna nadbrzeżna i nie 

 mamy, o ile mi wiadomo, dotychczas faktów, dowodzących istnienia głębokie- 

 go morza w okolicach pokrytych obecnie t. zw. utworami dyluwijalnemi, po 

 któremby góry lodowe pływać mogły. W kraju naszym pomimo naj staranniej- 

 szych poszukiwań nie udało się nawet tej fauny brzegowej w utworach dyłu- 

 wijalnych odnaleść. 



W południowych powiatach gub. Grodzieńskiej dyluwijum zmienia swój 

 charakter. Na siwej glinie lodowcowej, która daleko rzadziej aniżeli na pół- 

 nocy zachowała swój charakter typowy lodowcowego iłu, daleko częściej na- 

 tomiast przybiera charakter glin i margli podobnych do lossu, — leży warstwa 

 umiej lub więcej wypłókanego piaszczystego żwiru; czerwonej gliny dylu wij al- 

 nej, któraby się warstwowała naprzemian ze żwirem albo też go przykrywała, 

 nie widać nigdzie, a jednocześnie zmienia się zupełnie topograficzny charakter 

 okolicy. 



Niema tutaj tak charakterystycznych wzgórz dyłuwijalnych i bądących 

 w związku z niemi grup i szeregów jezior, jak to widzimy tak często na 

 północy. Okolica przedstawia gładką lub tylko słabo falistą równinę, pokrytą 

 na brzegach rzek rozległemi pasmami łąk. 



Jest rzeczą prawdopodobną, że żwir piaszczysty niegdyś tworzył jednolitą 

 powłokę tych powiatów południowych. Później jednak, wskutek czynności 

 rzek, charakter okolicy się zmienił. Niektóre strumienie spłókały żwir z po- 

 wierzchni, odsłoniwszy niżej leżące gliny; tak np. w okolicy Wysokiego- Litew- 

 skiego i innych miejscowości wzdłuż rzeczki Pulwy; gdzieindziej, przy bardziej 

 powolnym prądzie, woda uniosła tylko części gliniaste i wapienne, oraz naj- 

 drobniejszy piasek, pozostawiwszy na miejscu żwir i piasek — drobne cząstki 

 marglowc, wypłókane ze żwiru, Avoda unosiła dalej, osadzając jc w miej- 

 scach gdzie prąd był jeszcze powolniejszym w postaci lóssu rzecznego ■ — jak to 

 widzieć można np. przy przejeździe przez rzekę Leśną w pow. Brzeskim. 



