14 



DZIAŁ II. GIEOLOGIJA. 



Skamieniałości kilka zębów rybich i źle zachowany okaz Nautilus sp. zna- 

 lezionych w warstwie fosforytowej nie wystarczają do dokładnego określenia 

 wieku naszej formacyi glaukonitowej, porządek jednak jej uwarstwienia i cha- 

 rakter petrograficzny przemawiają za wiekiem trzeciorzędowym. 



Buły fosforytów w warstwach tych widziałem i w kilku innycli miejsco- 

 wościach pow. Wólko wyskiego, mianowicie zaś na linii Roś-Piaski zwykle je- 

 dnak w nieznacznej ilości. 



Na miejscu będzie tutaj zaznaczyć, że fosforyty znajdują się i w sąsie- 

 dniej Pruskiej formacyi glaukonitowej. 



Fosforyty znaleziono również i W niżej leżącym marglu kredowym w tymże 

 Mielniku i w tym samym poziomie jak pod Grodnem (warstwy z Bel. mucrona- 

 tus), zdarzają się też fosforyty w postaci głazów narzutowych w warstwach 

 dyluwijalnych. Z wyjątkiem Miełów pod Grodnem i Mielnika nad Bugiem, odsło- 

 nięcia formacyj kredowej mało mi dostarczyły skamieniałości. 



Na wschód od linii, idącej przez Noicy-Dwór w pow. Lidzkim, Miały 

 i Mielnik, nie znalazłem ani jednej ze skamieniałości z tak pospolitych w wymienio- 

 nych miejscowościach jak Bel. rnucronatus, Ananchytes ovala, Ostrea vesicularis, 

 Rhynchonella plicatilis, natomiast zdarzają się tam często ułamki Inoceramóio, 

 stosunkowo rzadkich w pasie zachodnim. 



Wobec tego zdaje mi się, że nie mamy żadnego prawa zaliczać tej wscho- 

 dniej kredy do piętra senońskiego jedynie na podstawie jej składu petrogra- 

 ficznego, tembardziej, że najświeższe badania w Gałicyi doprowadziły do wnio- 

 sku, iż część tamecznej białej kredy do Turonie należy. 



Jest rzeczą wielce prawdopodobną, że biała kreda Chełmska gub. Lubel- 

 skiej, przynajmniej w części należy do piętra turońskiego. Jest to z tego 

 względu prawdopodobnem, że profesor Karol Jurkiewicz, zaliczający ją w swej 

 rozprawie o formacyi kredowej gub. Lubelskiej do Senonn, powiada jednak, 

 że biała kreda leży tam pod opoką, zawierającą dolno-senońskie skamieniałości 

 i że w kredzie tej żadnych nie znalazł skamieniałości. Z opisu prof. Barbot de 

 Marny widzimy, że tameczna kreda pisząca zawiera Exogyra columba; z tego 

 względu wiek kredowych utworów wschodniej części gub. Grodzieńskiej pozo- 

 staje nieokreślonym w braku dobrze zachowanych skamieniałości. 



Wychodnie formacyi kredowej w okolicy przezemnie zwiedzonej mają 

 pewną cechę bardzo oryginalną — oto spotykamy je zwykle na punktach 

 najwyższych, na wododziałach rzek lub na stokach wyżyn — bardzo rzadko na- 

 tomiast w łożyskach rzecznych, gdzieśmy przywykli wychodni starszych pokła- 

 dów szukać i gdzie też na mapie Helmersena formacyj a kredowa została ozna- 

 czoną (na brzegach Niemna powyżej i poniżej Grodna i wzdłuż brzegów Bu- 

 gu powyżej i poniżej Brześcia Litewskiego). 



Wychodnie kredy szeregują się niekiedy w pewnym kierunku jak np. na 

 linii Hoś-Piaski (NO — SW). Wychodnie pokładów kredowych ukazują się 

 w Łożyskach rzek oczywiście wtedy tylko, kiedy łożyska te przecinają grzbiet 

 podobny. Taki stosunek ma też istotnie miejsce w Miałach na Niemnie i ko- 

 lo Piasków na Zelwiance. 



