POSZUKIWANIA GIEOLOGICZNE A. GIEDROYCIA. 



15 



Niekiedy jednak wychodnie kredy ukazują się pojedynczo na wyżynach 

 panujących nad okolicą, przyległą. Taka wyżyna kredowa np. leży na po- 

 łudnie od Porozotoa w pow. Wołkowyskim, z tego środkowego wzniesienia spły- 

 wają dopływy Niemna, Narwi i Bugu na wszystkie strony. Inny punkt po- 

 dobny przedstawia uroczysko Wysoka góra kolo Dereczyna w pow. Słonimskim. 

 Las, w którym to uroczysko leży, widać z odległości 40 wiorst, jakkolwiek oko- 

 lica wydaje się zupełnie równą. 



Rzeka Zelwianka, której poziom jest o 300 stóp od wspomnianego uro- 

 czyska niższym, przepływając w odległości 3 wiorst od tegoż, nigdzie w swem 

 łożysku nie odsłania warstw kredowych. 



Opierając się na tych warunkach topograficznych przypuścić możemy, że 

 podkład warstw dyluwijalnych w gub. Grodzieńskiej tworzy wszędzie kreda 

 mniej lub więcej przysłonięta piaskami glaukonitowemi, bądź w pojedynczych 

 kopułach, bądź też w kształcie płaskich grzbietów, co cechuje również i wy- 

 chodnie kredy na Podolu, na Pomorzu i t. d. 



Kotliny pomiędzy te mi wyżynami są wypełnione przez warstwy dyluwi- 

 jalne, które też zwykle pokrywają i najwyższe punkty wzgórz kredowych. 



Jeżeli po obu stronach takiej kredowej wyżyny płyną strumienie, najwię- 

 ksze szansy spotkania kredy na powierzchni mieć możemy na stokach wzgórz, 

 zwróconych do rzeki. W takich warunkach kreda odsłania się w stokach wy- 

 żyny pomiędzy Szczarą i Mołczadzią, zwróconych ku tym rzekom. 



Pod względem petrograficznym, w zachodniej części gubernii Grodzień- 

 skiej i w gub. Suwalskiej najwyższe piętra kredy przedstawiają mniej lub wię- 

 cej zwięzłe margle kredowe, przechodzące w górnych warstwach w opokę gla- 

 ukonitową nad rzeką Jesią i pod Kownem lub też w glinę plastyczną jak pod 

 Mielnikiem; w dolnych zaś poziomach — w białą kredę piszącą z bułami krze- 

 mienia. We wschodniej części terenu natomiast przeważa ziemista kreda za- 

 wierająca zwykle mnóstwo krzemieni. 



W pow. Wołkowyskim bardzo często spotykamy w pobliżu wychodni kre- 

 dowych 1 — gliny plastyczne niekiedy już częściowo przemięszane z warstwami 

 dyluwijalnemi. Sądząc z analogii przekroju pod Mielnikiem, uważam je za gli- 

 ny bezpośrednio leżące na kredzie. 



Spomiędzy głazów narzutowych, przy znacznej grubości warstw dylu- 

 wijalnych, przykrywających starsze formacyje, szczególniejsze zajęcie budzą gła- 

 zy skał miejscowych, wskazujące ich charakter petrograficzny i paleontologi- 

 czny w tych nawet razach, kiedy warstwy te są w zupełności przysłonięte 

 przez napływy. 



W gub. Suwalskiej, Łomżyńskiej i zachodniej części gub. Grodzieńskiej, 

 znajdowałem w dość znacznej ilości głazy glaukonitowćj, piaszczystej opoki, 

 identyczne z temi, które tworzą najwyższe piętra kredowe Samlandyi i okolic 

 Kowna. Na wschód od powiatu Białostockiego i Bielskiego głazy podobne są 

 rzadkie. We wschodniej części gub. Grodzieńskiej z głazów kredowych spo- 

 tykamy jedynie krzemienie, jeżeli nie liczyć glaukonitowych twardych piaskow- 

 ców, niezawierających skamieniałości, a tern samem niedozwalających na okre- 

 ślenie ich istotnego wieku. 



