POSZUKIWANIA GIEOLOGICZNE A. GIEDROYCIA. 



21 



niekiedy prawie czarnej. W masie tej rozrzucone bezładnie w niejednostajnej 

 ilości leżą kanciaste płaskie zwykle kamyki z wyszlifowaną jedno — lub dwu- 

 stronnie powierzchnią i rysami lodowcowemi na niej — bądź równoległemi po- 

 między sobą, bądź przecinającemi się pod pewnym kątem. Średnica tych ka- 

 myków nie przewyższa zwykle kilku cali, większe głazy są w tej glinie rzad- 

 kie. Niekiedy napotykamy większe skupienia głazów narzutowych pomięsza- 

 nych z wielkiemi płytami wapienia lub kawałkami miejscowych skał osado- 

 wych. Ciemna glina lodowcowa jest zwykle dość zwięzła, w stanie suchym 

 rozpada się na wąskie kawałki ostrokanciaste, w stanie wilgotnym natomiast 

 na bryły równoległościennc. Powierzchnię szarej gliny lodowcowej zwłaszcza 

 w kierunku spękań pokrywają częstokroć białe wykwity siarczanu żelaza, po 

 utlenieniu na powietrzu barwiące się na brunatno. Brunatna lub czerwonawa 

 barwa glin w górnej części urwisk nadbrzeżnych jest prawdopodobnie skutkiem 

 utlenienia całej skały. W takich glinach brunatnych widzimy zwykle blisko 

 powierzchni białe i sinawe żyłki wapienne. Wogóle gliny te zawierają wiel- 

 ką ilość wapna i powinnyby właściwie nosić nazwę lodowcowych margli, lub 

 glin marglowych. Oprócz drobnego iłu lodowcowego i gliny zawierają one 

 jeszcze mniejszą lub większą domięszkę piasku, co je wyróżnia od wyżej leżą- 

 cej ich odmiany, o której niżej będzie mowa. 



Oprócz otoczaków twardych skał północnych w glinie lodowcowej spoty- 

 kamy niekiedy gniazda łub nieprawidłowe warstewki miękkiego materyjału 

 pobliskich skał osadowych. Z natury tych gniazd i warstewek sądzić też mo- 

 żna o naturze miejscowych skał dawniejszych, służących za bezpośredni pod- 

 kład warstw dylu wij alnych. W okolicy przezemnie zbadanej składają się 

 one z zielonych i białych piasków, czerwonej gliny i w jednym wypadku 

 (koło Taurogów) z czarnej gliny jurajskiej zawierającej mikę. 



Powyżej opisane gliny lodowcowe sa. szeroko w zwiedzonej przezemnie 

 okolicy rospowszechnione, tworzą z małemi wyjątkami całą grubość rzecznych 

 wybrzeży; przykryte są u góry przez tłuste czerwonawe margle. W nielicznych 

 tylko miejscowościach ukazują się lodowcowe piaski i żwiry. W tych razach 

 gliny bezpośrednio pod piaskiem leżące dość wyraźnie różnią się swym kolo- 

 rem od niżej leżących szarych glin dylu wij alnych. Ta okoliczność dała poAvód 

 niektórym gieologom do odróżniania w dolnodyluwijalnej glinie dwu po- 

 ziomów. Gieologowie ci jednak nie wykazali oprócz barwy żadnych różnic 

 wyraźnych w ich składzie petrograficznym, a że i mnie się tych różnic dopa- 

 trzeć nie udało, nie pozostaje mi nic innego, jak uważać oba rzekome poziomy 

 gliny za jeden i ten sam pokład moreny gruntowej. Różnica barwy, tak sa- 

 mo jak i różnica sposobu ich spękania, który w górnych warstwach przybiera 

 niekiedy pozory dzielenia pryzmatycznego może być, zdaniem mojem, prostym 

 skutkiem działania wody i powietrza. 



Materyjał lodowcowych piasków, leżących pomiędzy niewarstwowanemi 

 lodowcowemi glinami na brzegach Niemna oraz dolnej i środkowej części jego 

 dopływów jest przeważnie krystaliczny, północny. Otoczaki skał krystali- 

 cznych, feldspatu, hornblendy, kwarcu i wapienia tworzą główne jego części 

 składowe. Piasków glaukonitowych i mikowych pomiędzy niemi niema. Na- 



