22 



DZIAŁ II. GIEOLOGIJA. 



tomiast niektóre z nich zawierają znaną domięszkę, kredy, krzemieni i glauko- 

 nitowych piaskowców. Uwarstwienie tych lodowcowych piasków dość chara- 

 kterystyczne — cienkie ich warstwy mają najrozmaitszy kierunek i upad, krzy- 

 żują się pod najrozmaitszemi kątami lub łączą ze sobą w soczewko wate gnia- 

 zda. — Uwarstwienie podobne będziemy odtąd nazywali warstioowaniem zawiłem. 



Niekiedy, jakkolwiek rzadko, pomiędzy lodowcowemi glinami zdarza się 

 napotkać warstewki nadzwyczaj drobnego marglu, zwanego marglem pyłowym 

 (słaubiger Mergel), drobnego iłu i nadzwyczaj drobnego materyjału lodowcowe- 

 go, z pozoru podobnego do gliny mamutowej czyli lCssu, — od którego różni 

 się wyraźną warstwo watością. Skorup mięczaków ani też kości w nich nie zna- 

 lazłem. 



Ponad opisanemi powyżej lodowcowemi glinami marglowemi leżą gliny 

 marglowe dość wybitnie różniące się swą barwą i składem petrograficznym, 

 oraz niekiedy dość wyraźnem warstwowaniem. Barwa ich ciemnoczerwona. 

 Obfitość w nich drobnych cząstek ilastych, złożonych w większej części z gli- 

 ny, a nie z pyłu lodowcowego, powoduje niezmierną glin tych grzęskość, 

 a obfitość wapna wśród cząstek najdrobniejszych jest przyczyną, że gliny te 

 rozpadają się w powietrzu z łatwością na drobne kawałki i obsuwają na dół 

 po stokach urwiska. Dlatego też na urwiskach utworzonych z tego rodzaju 

 glin rzadko widzieć można dobre przekroje, zasłaniają je bowiem obsuwające 

 się nieustannie u góry masy gliny. Pod tym względem różnią się one wybi- 

 tnie od niżej leżących glin lodowcowych, które odsłaniają się zwykle w kształ- 

 cie pionowych urwisk, słabo tylko przysłoniętych osypiskiem. Dolne gliny lo- 

 dowcowe na powierzchni urwiska odpadają wielkiemi bryłami, przyczem two-- 

 rzą się z góry na dół głębokie rospadliny, mające krzywą powierzchnię; dro- 

 bnych szpar, charakterystycznych dla górnych margli plastycznych nie widzia- 

 łem nigdy w dolnym poziomie. Wskutek tych właściwości, jak równie z po- 

 wodu, że w górnym marglu czerwonym nieliczne otoczaki składają się prawie 

 wyłącznie ze skał krystalicznych, a żadnych głazów nigdy w nim nie bywa, — 

 łatwo jest rozróżnić te dwie odmiany gliny lodowcowej na brzegach tych rzek, 

 gdzie jedna obok drugiej są rozwinięte. Oprócz tego zaznaczyć muszę, że nie 

 udało mi się w górnych czerwonych marglach napotkać ani krzemieni, ani 

 glaukonitowego piaskowca, ani piasków zielonych, ani kredy. Jeżeli spostrze- 

 żenie to się sprawdzi, mogłoby posłużyć do rozgraniczenia dwu powyżej opi- 

 sanych poziomów marglowej gliny lodowcowej. Czerwony margiel tworzy 

 skośny gzyms urwistych wybrzeży, utworzonych przez pionowe urwiska szarej 

 gliny do dolnego poziomu należącej. Rzeki w obrębie czerwonych margli 

 mają brzegi o łagodnych stokach i stosunkowo szeroką dolinę. — Skoro tylko 

 jednak rzeka wrzyna się w dolną odmianę — brzeg jej staje się urwistym. 

 Czerwony margiel wypełnia kotliny pomiędzy wzgórzami marglu szarego i po- 

 siada powierzchnię znacznie równiejszą aniżeli ten ostatni. 



Czerwony margiel pojawia się w dwu odmianach. Jedna z tych odmian 

 jest niewaratwowaną lub przedstawia tylko niewyraźne ślady warstwowania 

 i zawiera zwykle głazy narzutowe, jakkolwiek nieliczne. Druga odmiana wy- 

 raźnie warstwo wan a, zawiera głazy narzutowe tylko wyjątkowo. Odmiana 



