POSZUKIWANIA GIEOLOGICZNE A. GIEDROYCIA. 



23 



pierwsza jest rozwinięta w wyższych miejscach, po brzegach płaszczyzny zaję- 

 tej przez czerwone margle; druga odmiana natomiast jest najsilniej rozwiniętą, 

 w najniższych częściach zwiedzonego przezemnie obszaru, mianowicie w pow. 

 Eosieńskim gub. Kowieńskiej, Władysławo wskim i Wyłkowyskim gub Suwal- 

 skiej, prócz tego wypełnia pojedyncze kotliny w bliskości rzek położone, jak 

 np. w pow. Maryj ampolskim. 



Warstwowany margiel znowuż dwie przedstawia odmiany: czerwony, zwy- 

 kle z mniejszą, lub większą ilością, wydzielin marglowych, oraz szary, z czer- 

 wonawym lub sinawym odcieniem, niezawierający tych wydzielin. Ostatnią 

 odmianę widziałem kolo Taurogów, gdzie z niej doskonalą wypalają cegłę. 

 Pierwsza zaś odmiana pokrywa najżyźniejsze miejsca okolicy. 



Wydzieliny wapienne spotykają, się zarówno w warstwowanych jak 

 i w niewarstwowanych odmianach czerwonego marglu. Niektóre z nich przy- 

 pominają nieprawidłowym swym kształtem wydzieliny lossu (losskindel), inne 

 znowuż są zbliżone do kamieni Imatryjskich — gdyż widać w nich ślady warstw 

 drobnego pyłu lodowcowego, w których się utworzyły pośród plastycznych 

 margli czerwonych. W sąsiednich częściach niewarstwowanych margli wapno 

 wydziela się w postaci żyłek. Lodowcowy margiel pyłowy tworzy też niekie- 

 dy samodzielne warstwy w warstwowanym marglu czerwonym. 



W opisanych wyżej warstwach napływowych dotychczas nie znaleziono 

 ani skorup mięczaków, ani jakichkolwiek szczątków roślinnych. Przykrywają, 

 je zwykle tylko aluwijalne piaski i żwir rzeczny. W jednem tylko miejscu, wc 

 wsi Ałtaryja w pow. Wyłkowyskim widziałem czerwone margle powyżej żwiru 

 i piasku, zawierającego warstwy torfu. Stąd wnosić należy, że nietylko nie- 

 warstwowany margiel czerwony, ale też i główna część warstwowanego utwo- 

 rzyła się w okresie lodowcowym, kiedy nie było jeszcze w tej okolicy warun- 

 ków koniecznych dla wzrostu roślinności. Bardzo jest prawdopodobnem, że 

 wszystkie czerwone margle dyluwijalne są utworem lodowcowych jezior. Fakt 

 znalezienia ich powyżej rzecznego żwiru i piasku z torfem, wskazuje, że two- 

 rzyły się one zarówno przed jak i po ustąpieniu lodowców, w każdym razie 

 jednak w pobliżu tych ostatnich, kiedy z pod lodowców spływały mętne wo- 

 dy, zapełniające swemi osadami baseny jeziorne. Później, gdy już jeziorne ko- 

 tliny przestały się zasilać wodami mętnych strumieni lodowcowych — nad war- 

 stwą czerwonego marglu nagromadził się piasek, żwir i szuter rzeczny. 



Rzeczą jest godną zaznaczenia, że nigdzie nie widzimy stopniowego przej- 

 ścia od czerwonych margli i lodowcowych margli pyłowych do wyżej leżących 

 utworów aluwijalnych, przeciwnie zaś wszędzie granica pomiędzy te mi utwo- 

 rami jest zawsze bardzo wyraźna. Ostre ^o rozgraniczenie wytłumaczyć można 

 przez szybkie cofanie się lodowców na taką odległość, że zasilanie jezior wy- 

 pływającemi z ich dna wodami stało się niemożliwem. Z czasem, wskutek 

 wypełnienia napływami, zarośnięcia torfem i rozmywającej czynności wody, 

 łączącej ze sobą pojedyncze kotliny, kotliny te mniej lub więcej się osuszyły, 

 tak, że obecnie ich dawne dno, złożone z warstwowanych utworów, wi- 

 dzimy nad poziomem wody na brzegach rzek. Jedyny znaczniejszy basen je- 

 ziorny, w tym regijonie zachowany jeszcze jako pozostałość niegdyś znacznie 



