OPIS ANAMEZYTU WOŁYŃSKIEGO S. PEAFFIITSA. 



35 



ki; uczynić jednak tego niepodobna, z powodu mętnej i dość głębokiej wody. 

 Obadwa powyższe obnażenia przedstawiają, oczywiście mało ciekawych szcze- 

 gółów. Inaczej rzecz ma się z kamieniołomami. 



Za Berestowcem istnieją, jak już wspomniałem, cztery kamieniołomy; lecz 

 tylko w trzech z nich wydobywają kamień, 4-ty został już porzucony; kamie- 

 niołomy te są to poprostu niekształtne doły rozmaitej głębokości, od 1 sążnia 

 do 2-ch i więcej. Trudno domyślić się jakim sposobem poznano, że w tem 

 miejscu znajduje się bazalt, gdyż jego obecności nie zdradzają na powierzchni 

 żadne zewnętrzne Oznaki. Kamieniołomy wykopane są w miejscu zupełnie 

 równem, zarosłem rzadkim i młodym lasem, flora nader uboga, przeważnie 

 składa się z sosen, kilku karłowatych dębczaków i brzózek; grunt piaszczysty, 

 bardzo nieurodzajny ciągnie się nieprzerwaną warstwą zarówno na polach oko- 

 licznych, jak i w lasku. 



Dokonane już rozkopy dają możność dokładnego zbadania skał tak pod 

 względem litologicznym, jak i gieologicznym. Skały wołyńskie posiadają wszel- 

 kie zewnętrzne cechy bazaltów; w Berestowieckich kamieniołomach skały te 

 podzielone są na wielokątne pionowe slupy, jak to widać na Tab. I, lub pły- 

 ty (Tab. II E), mające mniej więcej także pionowe położenie; słupy są najczę- 

 ściej 6-0 kątne, chociaż często napotkać można 5-o i 4-o kątne; trójkątne spo- 

 tykają się rzadziej, a 7-o kątnych, o których wspomina Tyszeckij, nie mogłem 

 znaleść wcale. Słupy te dzielą poziome spoję na odłamy rozmaitej wysokości 

 (od kilku cali do kilku stóp); powierzchnia spój ów bywa czasami wklę- 

 słą, tak że słupy wyglądają, jakby składały się z części powkładanych jedna 

 av drugą (Tab. II C). Często też napotkać można słupy, składające się z od- 

 dzielnych części, elipsoidalnego lub kulistego kształtu, ułożonych jedna na dru- 

 giej (Tab. II A i B); najczęściej widzimy takie zjawisko w górnej części słu- 

 pów, gdzie bazalt uległ już w znacznym stopniu procesowi rozkładu. 



Słupy mają przeważnie położenie pionowe, w niewielu tylko miejscach 

 stoją nieco pochyło. 



Kamieniołomów naprzeciw Złaźni jest również 4, lecz dwa z nich są już 

 zarzucone. Skały bazaltowe podzielone tu są na słupy mniej regularnych 

 kształtów; słupy takie najczęściej nie stoją pionowo, lecz są powyginane i prze- 

 dzielone poziomemi spojami na mniejsze daleko odłamy, niż w Berestowcu, dla 

 tego tóż na fundamenty pod mosty kolejowe, gdzie potrzeba dużych kawałów, 

 używano jedynie kamienia berestowieckiego. Często także widzimy tu, że ska- 

 łę rozbijają liczne krzyżujące się szpary na bryłowate odłamy. (Tab. II Ej. 



Zewnętrzny kolor bazaltu, zarówno w Berestowieckich jak i w Zlaźniańskich 

 kamieniołomach j est ciemno bronzo wy; wyższe części słupów stopniowo staj ą się szara- 

 weini, wreszcie najwyższe szaro-zielonkawemi, kolor ten pochodzi od oblepiającej te 

 slupy skorupy, która jest produktem rozkładu i wietrzenia bazaltu; bazalt, Avietrze- 

 jąc przeobraża się z początku w masę ciemno-bronzowego koloru, zawierającą wiele 

 tlenku żelaza i oblepiającą slupy bazaltu w dolnej ich części w formie dosyć twardej 

 skorupy; w wyższych poziomach bazalt ten uległ już w większym stopniu pro- 

 cesowi rozkładu i przeobraził się w ziemistą szarą lub zielonkawą masę, którą 

 łatwo zeskrobać można nożem, lub odbić młotkiem. W szparach miedzy siu- 



