OPIS ANAMEZYTU WOŁYŃSKIEGO S. PFAFFIUSA. 



37 



chodzi w tera miejscu, który przedstawia rys. na Tab. I do 6 sążni, ma się 

 rozumieć, że w żadnem miejscu niema tak głębokich rozkopów, żeby dosięgły 

 do dna bazaltowej pokrywy; słupy są w tem miejscu bardzo wielkie, średnica 

 ich przenosi niekiedy l'/ 2 metra, niektóre porozbijane są, wklęsłemi szparami 

 na niewysokie odłamy, słupy te w dolnych poziomach bronzowe, w kierunku 

 ku górze stają się stopniowo szare z powodu większego zwietrzenia i wreszcie 

 nieznacznie przechodzą w szaro-zielonkawą glinę (r), która jest ostatecznym 

 produktem rozkładu skały; glina ta tworzy najwyższe poziomy słupów bazaltu 

 i tu niknie już całkiem słupowa budowa bazaltu; warstwa takiej szarej gliny po- 

 siada jednostajną grubość około 2 stóp; bezpośrednio nad nią spoczywa pokład 

 kredy, pokrywającej skały bazaltowe nieprzerwaną warstwą, grubą na pięć 

 stóp; Tab. I przedstawia tylko część przekroju, ciągnącego się na przestrzeni 

 20 przeszło sążni, w kierunku na zachód, grubość pokładu kredy zmniejsza się 

 stopniowo i wreszcie dochodzi do zera, tak że bazalt jest tu pokryty bezpo- 

 średnio warstwą dyluwijalnego piasku; oczywiście pokłady kredy wymyte tu 

 zostały działaniem wody, również jak i w innych, niezbyt zresztą licznych 

 miejscach, gdzie bazalt leży bezpośrednio pod piaskiem. Kreda posiada bar- 

 wę brudno-białą i składa się z białego proszku, w którym gęsto porozrzucane 

 są brudno-białe lub szare kawałki twardej kredy, zawierającej w składzie 

 swym krzemionkę; kawałki takie zawierają niekiedy doskonale zachowane ska- 

 mieniałości, najczęściej z rodzaju Terebratula. Karpinskij znajdował tu ska- 

 mieniałości takie, jak Trochus, Turbo, Turitella, Terebratula, Rynchonella, 

 Ostrea. 



Ponad kredą leży warstwa żółtego dyluwijalnego piasku (p), niekiedy 

 oddzielona od niej cienką warstwą czerwonego piasku (g), zawierającego tlen- 

 ki żelaza i glinę; pokłady żółtego piasku (p) posiadają rozmaitą grubość, naj- 

 częściej jednak nieprzenoszącą 3 — 4 stóp. Najwyższy wreszcie poziom tworzy 

 cienka warstwa ziemi ornej, składająca się z mięszaniny piasku z próchnicą. 



W kamieniołomach Zlaźniańskich widzimy zupełnie tenże sam obraz. 

 Różnica polega na tem, że rozkopy nie są tu tak głębokie i nie przenoszą 

 zwykle 2 — 3 sążni głębokości; słupy bazaltowe nie posiadają tu tak regular- 

 nych kształtów ani tak znacznych rozmiarów, jak w Berestowcu, zato prze- 

 kroje są jeszcze wyraźniejsze, daleko rzadziej spotykamy tu takie przekroje- 

 gdzie bazalt nie jest pokryty kredą, widocznie działanie wody mniej tu uszko- 

 dziło warstwy kredy, niż w okolicach Berestowca. 



Na zasadzie powyższych faktów musimy uznać wiek bazaltów wołyńskich 

 za przedtrzeciorzędowy; bezpośrednie ich zetknięcie się z kredą wskazywać 

 może, że powstały one w samym początku epoki kredowej, w każdym jednak 

 razie należą one do tak z w. starszych skał wybuchowych, a więc nie mogą 

 nosić nazwy bazaltu. Nie możemy ich również podciągnąć pod grupę, objętą 

 nazwą melafirów, dla zupełnego braku w nich oliwinu; najodpowiedniejszą 

 więc będzie dla skal wołyńskich nazwa porfirytu augitoioego, którego składo- 

 we części stanowi plagijoklaz, augit i szkło; z drugiej strony nie można za- 



