38 



DZIAŁ II. GIEOLOGIJA. 



przeczyć, że zewnętrzne cechy, jako to: podział na slupy, wietrzenie i przeo- 

 li rażenie się w glinę, oraz wydzielanie bezpostaciowej krzemionki (chalcedonu) 

 zbliża je niezmiernie do bazaltów. Posiadają, one oczywiście przejściowe ja- 

 kieś cechy, wiążące je i ze starszemi i z nowszemi skałami. 



IV. 



Badanie mikroskopowe. 



Jeśli bazalt wołyński oglądać będziemy golem okiem, przedstawi się on 

 nam na świeżym odłamie jako drobnoziarnista skała, czarnego, wpadającego 

 w granatowy, koloru; niepodobna w nim rozróżnić bez pomocy mikroskopu 

 oddzielnych składowych części. Cienkie płytki tej skały, badane pod mikro- 

 skopem, przedstawiają następujące szczegóły. Minerałem przeważną rolę 

 w składzie skały grającym, jest feldspai trójskośny będący najcharakterysty- 

 czniejszą częścią składową wołyńskiego anamezytu. Ze feldspat ten jest trój- 

 skośnym łatwo udowodnić można charakterystycznem prążkowaniem, jakie po- 

 siadają jego kryształy, jeżeli je oglądać w świetle polaryzowanem i na przekro- 

 jach poprzecznych, t. j. prostopadłych do ściany co p cc, co jak wiadomo jest 

 wynikiem zrośnięcia się wielu kryształów plagijoklazu (bliźniaki mnogozrosle); 

 zrośnięcie się takie nastąpiło tu według znanego prawa dwojaków karlsbadz- 

 kich, gdzie ścianą zrośnięcia jest płaszczyzna prostopadła do długiej przekątni 

 (a). Kryształy plagijoklazu są bezbarwne i na przekrojach mają zwykle kształt 

 wydłużonych tabliczek, co wynika stąd, że najczęściej trafiają się przekroje 

 poprzeczne. Kąty tych kryształów są niekiedy bardzo dobrze wykształcone, 

 chociaż najczęściej posiadają niewyraźne kontury. 



Badając optyczne własności tego minerału, łatwo przekonamy się, że jest 

 to labrador. Mianowicie, kierunek, w którym następuje całkowite zaćmienie 

 światła (przy skrzyżowanych pryzmatach Nikola), tworzy na przekrojach pro- 

 stopadłych do cc 1> o> z płaszczyzną zrośnięcia się kąt około 5°. Kryształy 

 plagijoklazu posiadają mało zawartości obcych. 



Drugą składową częścią wołyńskiego anamezytu, jest augit, znajdujący się 

 tu również w znacznej ilości. Augit przedstawia się W kształcie ziarn o nie- 

 regularnych konturach, lub niewykształconych kryształów z zaokrągloncmi 

 kątami, kolor jego w preparacie mikroskopowym jasno-żółty. Znaczna ilość 

 nieregularnych szpar (spojów) przecina kryształy, wskazując kierunki lupliwo- 

 ści w dwu kierunkach, kąt jaki tworzą te linije ze sobą wynosi mniej wię- 

 o j EKP, t. j. bliskim jest prostego; trudno go tu określić dokładnie, co jest 

 dowodem, że widzimy rzeczywiście augit, dowodzi tego również i kąt gaśnię- 



