OPIS ANAMEZYTU WOŁYŃSKIEGO S. PFAFMUSA. 



43 



cżnej miedzi, która pozostaje w osadzie. Tym sposobem można po odfiltrowa- 

 niu roztworu, zawierającego nadmiar siarczanu miedzi wraz z przeprowadzo- 

 nem w roztwór żelazem metalicznem oznaczyć: 1) w pozostałym osadzie ilość 

 miedzi, równoAvażną ilości żelaza i stąd obliczyć odpowiednią, ilość żelaza, 

 2) w odfiltrowanym roztworze ilość żelaza; sposób ten jest więc w teoryi na- 

 der ścisłym, bo daje możność skontrolowania zapomocą dwu różnych ozna- 

 czeń wyników analizy; w praktyce jednak posiada on tę niedogodność, że nie- 

 podobna odmyć całkowicie siarczanu miedzi od pozostałego roztworu, jeżeli 

 będziemy przemywać osad jedynie wraca wodą; tak, że chociaż woda filtracyj- 

 na nie daje już reakcyi na miedź, filtr jednak jest jeszcze widocznie niebie- 

 skim wskutek niezupełnego oddalenia CuS0 4 , dopiero po użyciu słabego kwa- 

 su siarczanego, który jak wiadomo, nie działa na miedź metaliczną, można 

 całkowicie oddalić nadmiar CuS0 4 ; lecz kwas siarczany działa na sole żelaza 

 zawarte w skale i przeprowadza je częściowo w roztwór, uniemożliwiając 

 bezpośrednie oznaczenie żelaza w odfiltrowanym roztworze siarczanu miedzi. 

 Gdyby nam jednak tylko chodziło o bezpośrednie oznaczenie żelaza, mogliby- 

 śmy sądzić, że nieprzemy wając osadu kwasem siarczanym, możemy oznaczyć 

 w odfiltrowanym CuS0 4 ilość przeprowadzonego w roztwór żelaza metaliczne- 

 go, lecz i takie oznaczenie nie jest możliwem, gdyż tworzący się pod działa- 

 niem siarczanu miedzi siarczan żelaza bardzo łatwo utlenia się, tworząc nie- 

 rozpuszczalne sole zasadowe i pozostaje na filtrze; bezpośrednie więc oznacze- 

 nie żelaza jest tą drogą niemożliwem, gdyż jeśli będziemy przemywali osad 

 kwasem siarczanym, otrzymamy żelaza zadużo, jeśli nie będziemy przemywali, 

 zamało. O ilości więc żelaza metalicznego sądzić będzie można jedynie z ilo- 

 ści otrzymanej miedzi metalicznej. 



Zatrzymałem się nieco dłużej nad opisem tego sposobu, żeby objaśnić 

 różnicę, jaka zachodzi między wynikiem analizy Karpińskiego i mojej; Kar- 

 pinskij otrzymał z takiej analizy 0,64% żelaza metalicznego, gdy u mnie wy- 

 padło go z dwu analiz tylko 0,04%. Sądzę, że błąd popełnionym został 

 przez Karpińskiego wskutek nieużywania do przemywania osadu kwasu siar- 

 czanego. Karpinskij oznaczał w osadzie miedź, a w roztworze żelazo, chociaż 

 na zasadzie wyżej przytoczonych powodów sądzę, że oznaczenie tego ostatnie- 

 go metalu niema żadneę-o znaczenia. 



Drugi sposób podany przez Pilitza l ) polega na tem, że doskonale spro- 

 szkowana skała rozciera się w agatowym moździerzu z nadmiarem kalomelu 

 (HgCl) po dodaniu kilka kropel wody, żeby cala masa wyglądała jak dosyć 

 gęste ciasto; chlorek rtęci działa tu na metaliczne żelazo, przeprowadzając je 

 w roztwór a nie działa na żadne połączenia żelaza; po zebraniu osadu z moź- 

 dzierza na filtr i przemyciu go, można w roztworze oznaczyć ilość żelaza. 



') ZcltsckiN f. Analy.t. Chcm. 18. 



