70 



DZIAŁ II. GIEOLOGIJA. 



Fam. Marpoceratidae (Ligati d'Orb). 



44. Des moce ras sp. (tab. IV, fig. 2). Skorupa spłaszczona z boków, 

 tarczowata, brzeg zewnętrzny łagodnie zaokrąglony. Otwór z góry i boków 

 cokolwiek zwężony, otoczony niskim, wąskim brzegiem. Widziany z boku, 

 brzeg otworu jest prawie prostokątny, wskutek silnego rozwinięcia bocznych 

 skrzydełek (oreillittes), tak że dolna część brzegu, od pępka do połowy szero- 

 kości, mająca mniej więcej kierunek promienia, tworzy z górną, tegoż częścią, 

 kąt prawie prosty. Obie części tego brzegu są bardzo słabo, u młodych oka- 

 zów cokolwiek silniej wykrojone. Pępek wąski, płytki. W odległości 7 mm 

 od brzegu pępkowego, w odstępach 5-milimetro\vych zaczynają, się wyraźnie 

 zarysowywać bardzo cienkie przewężenia, zaginające się łukowato ku przodo- 

 wi, od polowy zaś szerokości skorupy są. zaledwie dostrzegalne i biegną prosto- 

 padle do zewnętrznego brzegu. Przewężenia te są widoczne na całej skoru- 

 pie, pierwsze z nich kończy się w podługowatym dołku, znaczącym boczne 

 zwężenie otworu u podstawy skrzydełka; drugie ginie niedochodząc do brze- 

 gu otworu; trzecie dopiero przecina liniją syfonalną. av odległości 3 mm od te- 

 goż brzegu. Oprócz tych przewężeń, rysunek skorupy składa się z sierpowa- 

 tych linij przyrostowych, tworzących wypukłe żeberkowanie równoległe do 

 brzegów otworu. Żeberkowanie to przypomina w zupełności rysunek skorupy 

 Nautilus elegans i gatunków mu pokrewnych. Żeberka przyrostowe u dorosłe- 

 go okazu zaczynają się w połowie szerokości skorupy, kierują, sierpowato ku 

 tyłowi i łączą się z sobą na linii syfonalnej. Zaledwie dostrzegalne na płaskich 

 bokach skorupy, są one bardzo wyraźne na jej brzegu zewnętrznym (syfonal- 

 nym). Żeberka leżą gęsto obok siebie — na przestrzeni 5 cm naliczyłem ich 22. 

 Wysokość otworu = 50 mm, szerokość tegoż = 20 mm, średnica pępka 

 = 10 mm. Na odcisku młodszego okazu w moim zbiorze przewężeń nie znać 

 wcale, natomiast żebrowanie przyrostowe jest widoczne na całej szerokości sko- 

 rupy od zewnętrznego brzegu aż do pępka. Skrzydełka boczne jeszcze silniej 

 niż u dorosłego rozwinięte, z obu stron cokolwiek wyszczerbione. Wysokość 

 otworu tego drugiego okazu = 40 mm, największa średnica tegoż = 70 mm. 

 Łysołaje. 



Fam. Stcphanoceratidae (Neum.) Zittel. 



45. Scaphites constrictus Sow. Najpospolitsze obok Pecten asper 

 skamieniałości w białej opoce. Większość okazów moich, zarówno jak i okazy 

 kolekcyi Puscha nie przedstawiają charakterystycznego dla Scaphites rozwinię- 

 cia — skręt ostatni obejmuje prawidłowo dalsze skręty, rzadko też okazy nasze 

 posiadają ogólny kształt rodzaju Scaphites, do którego niewątpliwie ze wzglę- 



