PÓŁWYSEP IURSZTAŃSKI K. ŁAPCZYŃSK1E0O. 



211 



Chociaż Niemen tam, gdzie stanowi granicę guberni suwalskiej od wileń- 

 skiej, kieruje się ku północy, tak że brzeg zachodni należy do Królestwa, 

 a wschodni do Litwy, jednak Birsztany znalazły się w zupełnie odwrotneni 

 położeniu. Leż;} na zachodnim brzegu Niemna, choć należą do Litwy; naprze- 

 ciwko Birsztan czerniejący za Niemnem sosnowy bur wschodniego brzegu 

 należy do powiatu maryjampolskiego, Niemen zaś płynie pod Birsztanami z pół- 

 nocy na południe. Te wyjątkowe warunki wynikły z położenia Birsztan na 

 wschodnio północnej stronic Birsztańskiego półwyspu. 



Zakład kąpielowy, bardzo starannie urządzony, umieścił się przy miaste- 

 czku nad samym Niemnem. 



Źródła mineralne odpowiednio ocembrowane i nakryte leżą pośrodku 

 zakładu, ale dokoła nich niema w pobliżu budynków i cala miejscowość, naj- 

 bliższa źródeł, pozostawiona w stanie pierwotnym. Zasady tej trzymają się 

 wszystkie baczne i oględne zarządy wód mineralnych, wiedząc, że zmiana ci- 

 śnienia na powierzchnię gruntu otaczającego źródło wpłynąć może niekorzy- 

 stnie na ilość wyrzucanej wody mineralnej, a nawet na stosunek procentowy 

 soli mineralnych, ułatwiając nieraz przystęp zwyczajnym wodom zaskórnym do 

 mineralnego źródła. 



Otoczenie źródeł birsztańskich jest to niewielkie błoto, bujnie i gęsto po- 

 rosłe sitowiem. Dużo jest sitowia wodnego (Scirpus lacustris L), ale je- 

 szcze więcej sitoioia nadbrzeżnego (Scirpus maritimus L), które nigdzie nie 

 rośnie w całej okolicy, prócz tego błota. Niewiedząc nawet, że woda mineral- 

 na birsztańska jest solanką, zbliżoną do druskicnickiej, można domyślać się 

 w niej soli kuchennej, spojrzawszy na gęste tłumy tej sól lubiącej rośliny. 

 Tembardziej, że sitowiu nadbrzeżnemu gromadnie towarzyszy na suchszych miej- 

 scach przy źródłach, także sól lubiąca loiklina solna (Poa salina Pollich, 

 Festuca distans Kth) '). Koniczyna poziomkowata (Trifolium fragife- 

 rum L), tak licznie rozrodzona w Ciechocinku, spotyka się i tutaj przy źró- 

 dłach mineralnych, chociaż jej gdzieindziej na półwyspie nic dostrzegłem. Ro- 

 śliny koinosowate, jak zwykle, zbiegły się tłumnie na miejsca zasolone. Pra- 

 wie wszystkie wyliczone w Dodatku Che n o po di aceac zebrałem przy źró- 

 dłach mineralnych z komosą strzalkowatą (Chenop odium Bonus Henricus 

 L) na czele. Prócz komosowatyeh bardzo tu chętnie rosną na miejscach zaso- 

 lonych: sitowie leśne (Scirpus silvaticus L), szczaw żółtawy (Rumex mari- 

 timus L), świetnik czerwony (Luphrasia Odontites L), lepieinik pospolity 

 (Pctasites offieinalis Mnch), oman pospolity (lnu la Britanica, Hi), uczep 

 trzydzielny (Bidena tripartita Lj, srebrnik pospolity (Potentilla anseri- 

 na L) i inne. (Idzie słone bioto najgłębsze, tam widać wśród sitowia trzcinę, 

 tojeść pospolitą (Ly sini ach i a vulgaris L) i szalej (Cicuta vi rosa L). 



') Rośliny solno i sól lubiące zmloniowuinc w Ciechocinku i u Silcu kąpielowym wy- 

 liczyłem w Tomie II Famigt, Fieyjograf. atr. 354. 



