212 



DZIAŁ III. BOTANIKA. 



Oprócz silnie bijących źródeł mineralnych pośrodku zakładu kąpielo- 

 wego, jest jedno odosobnione nad samym Niemnem, zalewane przy najmniej- 

 szem wezbraniu, gdyż jest położone mało co wyżej nad średni stan wody. 



W miasteczku, obok zakładu kąpielowego, pod plotami i w ogrodach 

 mnóstwo marzymiety jednostronnej (Elscholtzia cristata W i lid). Pod plo- 

 tami trafia się także ruteioka mniejsza (Thalictrum minus L), barszcz (He- 

 ra cl cum sphondylium L), w formie o liściach mocno zwężonych i zdzicza- 

 ły tytuń (Nicotiana rustica L). 



Birsztany to jedyne miasteczko na półwyspie. Prócz Birsztan wsi są 

 tylko. Zamieszczam nazwy miejscowości. 



W północnej części półwyspu: Czemki, Szkiwańce. 



W środkowej: Pokicrnowo, Najdziuny, Nieczuny, Tawluki, Ponicmunie, 

 Wojtyszki, Zemajtkiemie, Szoltyniany. 



W południowej: Matjaszany, Dzingaliszki, Nartyszki, Puzany, Jackowicze, 

 Martyniańcc, Trokiele. 



Półwysep zamieszkuje lud rządny, trzeźwy i dość zamożny, najczęściej 

 używający języka litewskiego. Na lewym brzegu Niemna, w Królestwie w oko- 

 licy Pren, taż sama ludność litewska wsi zamieszkuje, ale tam włościanie są 

 bardzo zamożni. Mówił mi jeden birsztański gospodarz, że różnica zamożno- 

 ści ludu na przeciwnych brzegach Niemna stąd pochodzi, że w Królestwie są 

 grunty rozdzielone kolonijalnic, gdy na półwyspie birsztańskim panuje dotąd 

 utrapiony system wąskich pasków gruntu, ciągnących się po pół mili. 



Na tych paskach uprawiają się zwykłe w całym kraju gatunki zbóż. Lnu 

 dosyć. 



Na ugorach dostrzegłem kilka razy wielką obfitość purpurowo zabarwio- 

 nego palusznika gładkiego (Digitaria linearis Krocker), ścielącego się pła- 

 sko, gwiazdowato po ziemi. Zwróciła także moje uwagę ostróżka zbożowa 

 (Delphinium eon sol id a L), bardzo często trafiająca się w formie jedno- 

 kwiatowej. 



Łąk niewiele. Nad Niemnem, płynącym zwykle w glebokicm korycie, 

 wcale ich niema; między polami tylko niekiedy się trafiają na zaklęśnięciach 

 gruntu. Czy łąki mają taką samą, czy nieco odmienną roślinność od łąk ma- 

 zowieckich? nie mogłem poznać, gdyż w czasie mojej bytności, po wykoszeniu, 

 przedstawiały się jako monotonne płaszczyzny pięknej, zielonej barwy, usiane 

 nie kwiatami, ale licznemi stadami domowych gęsi, albo spetaneini końmi. 

 Dostrzegłem tylko te różnicę od łąk mazowieckich, że na miejscach wilgotnych 

 łąki bardzo rzadko trafiałem na liście kaczeńca (Caltha palustris L), za to 

 bardzo często spotykałem bobrek (Menyanthes trifoliata L), niekiedy kwi- 

 tnący po raz drugi. Roślina ta kolo Warszawy tylko w miejscach zalanych 

 wodą przebywająca, około Birsztan, jak w Karpatach, zadawalnia się wilgotną 

 laką. 



Na jednem glebszem, wodą zalancm błocie, w dołku wśród pól, zastałem, 

 jak sic to i na Mazowszu zdarza, dużo łozy, ozypafek szcrokolistnych (Typ ha 

 latifolia L) i gahichy (Ocnanthe phelandrium Lmk, (FI. fr.). 



