214 



DZIAŁ III. BOTANIKA. 



biała (Alnus incana DC). Często, bez współudziału żadnego innego drze- 

 wnego gatunku, krzaki olchy białej pokrywają, bardzo znaczne przestrzenie 

 wzgórz i spadzistości nadrzecznych. Drzewo to nietylko na półwyspie obficie 

 się rozrodziło, spotykałem je często w zachodniej części powiatu trockiego na 

 miejscach wzniesionych, przy drodze z Birsztan ku miasteczkom Stokliszkom 

 i Wysokiemu Dworowi. 



Wierzb nadzwyczajnie mało, nietylko w wą. wozie Niemna, ale na całym 

 półwyspie. W Birsztanach pamiętam tylko niewiele wierzb białych (Sal ix 

 alba L) na miejscowym cmentarzu katolickim. 



Roślin zielnych w nadniemeńskich zaroślach dosyć, najwięcej gatunków 

 w zachodniej stronie półwyspu, powyżej Pren, blisko miejsca gdzie rzeka skrę- 

 ca z kierunku północno-wschodniego na północno-zachodni. Tam brzegi są 

 bardzo wysokie, obrywiste, żwirowate, kamieni i drobnych kamyczków wapien- 

 nych dużo, a do zarośli zbiegły się wszystkie wymienione powyżej drzew 

 i krzewów gatunki. Z roślin rzadszych tylko jijołek dwoistokwiatowy (Viola 

 mi rab i lis L) rozróżniłem po charakterystycznych liściach. Jaskier kosmaty 

 (Ranunculus lanuginosus L) daleko mniejszy, niż na Bielanach pod War- 

 szawą. Czartawy drobnej (Circaea alpina L) niewiele. Paprotką trójkątną 

 (Phegopteris Dryopteris Fee) pospolitą w Wysokim Dworze odległym od 

 Birsztan o 26 km (Pamiętnik Fizyj. Tom IV sir. 201) spotkałem raz tylko 

 jeden. 



Na spadzistych brzegach Niemna dość często trafiają się miejsca, tak pod- 

 minowane źródłami, że nabrzeżne obrywy sączą mnóstwo strug i strużek, po- 

 dążających, pod zielonym bagno wy cli roślin kożuchem, ku rzece. Powstają po- 

 chyle trzęsawiska. Nieraz ścieżka, pilnująca się rzeki, spotka wszy taką prze- 

 szkodę, pnie się wysoko, żeby wyminąć mokre siedlisko podbiałów, uczepów 

 (Bidens), bodziszków błotnych (Geranium palustre L), toierzbówek (Epilo- 

 bium), niezapominajek i drobnych szczawi. 



Znalazłem na takich mokradłach obficie rosnący, bardzo rzadki w Kró- 

 lestwie, szczaw nadwodny (Rumex aquaticus L). Gatunek to zbliżony do 

 szczawiu skropionego (Rum ex confertus Willd), który rośnie na Wołyniu. 

 Bóżnica na tem polega, że szczaw nadwodny ma liście stosunkowo dłuższe, wię- 

 cej zaostrzone, a spodnia ich powierzchnia nie ma włosków na nerwach, przy- 

 tem wszystkie trzy działy wewnętrzne okrycia są bezgruczołkowe, gdy u szcza- 

 toiu skupionego jeden z nich jest opatrzony podłużnym, niewielkim gruczol- 

 kiem. Wdaję się w te szczegóły, bo niema polskiego opisu szczawiu skupione- 

 go; szczaw zaś nadwodny, tylko Jundziłl opisywał. Jakób Waga obudwu ga- 

 tunków nie zamieszcza. Do Prodromusu Rostafińskiego wpisany Rumex 

 aąuaticus L. 



Wierzbówka błotna (Epilobium palustre L) rośnie na wzmiankowa- 

 nych mokradłach w formie bardzo silnie kutnerowatej, a sit ścieśniony (Jun- 

 cus compressus Jacq) w formie drobniejszej, niż pod Warszawą, jakkol- 

 wiek z Birsztan bardzo jeszcze daleko do północnej granicy jego zasiągu, gdyż 

 należy do Hory Finlandyi. 



