224 



DZIAŁ III. BOTANIKA. 



Przy tern kosmatka bladawa (Luzula pallescens Bess) z nad górnej Leny ta- 

 ka sama jak w Młocinach pod Warszawą. 



Chociaż między roślinami lądowemi tyleż prawie naliczyłem gatunków nic 

 nie zmienionych, ile między roślinami w wodzie luh na mokrych miejscach ro- 

 snacemi, to jednak nic zmienia sądu o większej wytrwałości tych ostatnich. 

 Roślin lądowych z działu I miałem do porównania nierównie więcej, niż Wo- 

 dnych, więc choć liczba nie niezmienionych prawie jednakowa, ale ich stosu- 

 nek do mniej wytrwałych odmienny. 



Każdy gatunek roślin poti-zebuje do zupełnego rozwoju odpowiedniej ilo- 

 ści ciepłoty. Gdy tę ilość klimat miejscowy bardzo oszczędnie roślinie użycza, 

 żyje ona wprawdzie, ale biedniej, niż w warunkach normalnych. Zbytnia hoj- 

 ność również szkodzi. Skąpstwo i rozrzutność mają swoje granice, poza które- 

 mi życie rośliny staje się niemożliwe. Widzieliśmy już, że kilka gatunków, 

 rosnących w wodzie, lub na mokrych miejscach, drobniejsze są nad Bajkałem, 

 niż u nas. Niektóre gatunki lądowe, wspólne obu florom, drobniejsze są także 

 nad Bajkałem np. jastrzębiec podbaldaszkowy (Flieracium cymo sum L), mo- 

 drzewnica rozmarynowa (Andromeda połifolia L), łochynia (Vaccinium 

 uliginosum L), gruszyczka okrągłolistna (Pirola rotundifolia L), siódma- 

 czek (Trientalis europaea L) i nas zazwyczaj na malina (Kubuś idaeus L), 

 której niektóre okazy nadbajkalskie nie dosięgają z korzeniami całej piędzi 

 i która w Syberyi zwykłe ściele się po ziemi. Dla tych roślin nasz klimat jest 

 widocznie odpowiedniejszy od nad bajkalskiego. Stosuje się to i do rzeżuchy 

 łąkowej (Cardamine pratensis L), ale ta prócz ogólnego zdrobnienia 

 i przekształciła się nieco, a mianowicie listki złożonego liścia są nad Bajka- 

 łem znacznie węższe, niż u nas. Okazy wężymordu pospolitego (S co r zon er a 

 humilis L) mają w zielniku Łagowskiego wygląd alpejski: korzenie grube, 

 łodygi ledwie kilkocalowe, przytem liście bardzo wąskie w porównaniu do 

 naszych okazów. Bagno (Ledum palustre L) tak zdrobniało nad Bajkałem, 

 że na pierwszy rzut oka poznać trudno, że to gatunek często się trafiający 

 w naszych nieco wilgotnych borach. Liście u usolskich okazów trzymają nie- 

 cały milimetr szerokości, przy 8 mm długości. 



Niektóre gatunki, po których nie znać wcale, żeby im gorzej być miało 

 nad Bajkałem, niż u nas, jednak poprzekształcaly także liście w sposób roz- 

 maity. I tak: pszonak drobnokwiatoioy (Erisimum ch ci ran th o id e s L), 

 lędźwian rdzawo-żółty (Lathyrus luteus L\ wiśnia krzewowata. (Prunus 

 Chamaecerasus Jacq), porzeczka czarna (Ribcs nigrum L), biedrzeniec 

 wielki (Pimpinella magna L) i oset kędzierzawy (Carduus crispus L) 

 mają u nas liście znacznie większe. U pierwszej z wymienionych roślin są 

 przytem nad Bajkałem liście stosunkowo mniejszej szerokości, u trzeciej głę- 

 biej ząbkowane, u czwartej gęściej, u piątej działki liści są stosunkowo wię- 

 ksze. Pluskiewnik icyniosły (Cimicifuga foetida L) ma w Usolu ząbki na 

 liściach tępszc niż u nas. Kokorycz pełny (Corydalis bulbosa DC) ma nad 

 Bajkałem wcięcia liści węższe i bardziej zaostrzone. Fijołek psi (Yiola pani- 

 na L) syberyjski ma liście więcej zaostrzone, głębiej karbowane. Lędźwian 

 perczak (Lathyrus fuberosus L) i porzeczka czerwona (Ribcs rubrum L) 



