228 



DZIAŁ III. BOTANIKA. 



Turzyca czarniawa (Carex atrata L) niezmieniona nad Bajkałem, ale 

 większa. W Karpatach, prócz Tatr, rośnie na Czarnej Horze i w górach Bu- 

 kowiny. Od Laponii posuwa się ku południowi do Inflant. Z Kaukazu roz- 

 szerza sic ku Donowi. Z Uralu ciągnie się przez Syberyją do Ameryki półno- 

 cnej. 



Turzyca rdzawa (Carex ferruginea Scop) nad Bajkałem taka sama jak 

 w Tatrach, ale większa. Oprócz Tatr rośnie na Babiej Górze, na Czarnej 

 Horze, na Alpach i w paśmie Kaukazu. Nie znajduje się w północnej Euro- 

 pie, ani w zachodniej Syberyi, dopiero zjawia się w kraju nadbajkalskim 

 i w D aury i. 



Obejrzeliśmy 7 gatunków nic niezmienionych w ciągu długich szeregów 

 wieków, tylko bujniejszych nad Bajkałem niż u nas. Lista jeszcze nieza- 

 mknieta, bo dwa poniżej wymienione gatunki także są dorodniejsze w Sybe- 

 ryi, ale już należą do innej kategoryi, to jest do mniej wytrwałych gatunków, 

 bo uległy małym przeobrażeniom. 



Skalnica zwisła (Saxifraga cernua L) nierównie bujniejsza nad Irku- 

 tem, niż pod Wielką Turnią w Tatrach. Liść w Tatrach miewa najczęściej 

 3 klapy, nad Bajkałem najczęściej 5, niekiedy 7. Klapy w Syberyi nierównie 

 szersze i tępsze. Charakterystyczne bulwki przy liściach w Syberyi liczniej- 

 sze, niż w Tatrach. A że te bulwki żyworodne przeznaczone są na czarną go- 

 dzinę, dla utrzymania gatunku, gdy wczesne alpejskie śniegi zaskoczą roślinę, 

 nim zdąży zupełnie ukończyć wytwarzanie nasion, wiec i pod względem roz- 

 rodczym roślinka w Tatrach zubożała i bardzo ją rzadko spotkać można. Zdro- 

 bniała biedota z pod Wielkiej Turni okryła łodygę gęstszym kutnerem dłuż- 

 szych włosków, niż dorodna siostra nadbajkalska. Skalnica ta prócz Tatr ro- 

 śnie w Alpach i na Nowej-Zemli ') w Europie arktycznej. Perm— to stano- 

 wisko w Kossyi europejskiej najdalej ku południowi posunięte. Przez Sybe- 

 r 7h ciągnie się do Ameryki. Na Kaukaskich górach nie rośnie. 



Mniej więcej podobnie, jak skalnica zwisła, zmienił się Aster alpejski 

 (Aster alpinus L), bo w Tatrach jest drobniejszy i dłuższerai włoskami 

 okryty. Prócz Tatr rośnie w Alpach. Niema go w północnej Rossyi europej- 

 skiej, ale od Orenburga ciągnie się przez całą Syberyją do Kamczatki, a na 

 Kaukazie niezbyt dawno znaleziony został na Kazbeku. ') 



Na tym astrze kończy się szereg dziewięciu gatunków działu II, dla któ- 

 rych warunki wegetacyjne i klimat nadbajkałski widocznie są właściwsze od 

 tatrzańskich. 



Przechodzę do roślin, z okazów których niemożna poznać gdzie im dogo- 

 dniej przebywać, w Tatrach czy nad Bajkałem? 



W tej kategoryi mieści się 13 roślin, między niemi nic niezmieniona, tyl- 

 ko jedna: gnidosz okółkowy (Pe dicu lari s verticillata L), który w Tatrach 



') Acta Horti petropolitani. Toni I. Conspcctus Florae iusularum Nowaja-Zemla. 



