PORÓWNANIE FLOR K. J\ A ŁUCZYŃSKIEGO. 231 



Z 24 porównywanych w zielnikach roślin działu II dwie już tylko do 

 wyliczenia pozostały, dla obu pobyt w Tatrach jest widocznie dogodniejszy niż 

 w Sybcryi. 



Skalnica na przeciiclistna (Saxifraga oppositifolia L) nierównie jest 

 tęższa w Tatrach, aniżeli w Wicrchnio-Lcńsku nad górną. Leną. Przytem 

 w Tatrach narostki wapienne na końcach liści, charakteryzujące ten alpejski 

 gatunek, bez porównania większe i liczniejsze. Tę skalnice witał kiedyś z ra- 

 dością na szczycie góry Ventoux sympatyczny francuzki botanik Karol Martins, 

 jako dobrą znajomą, z Alp, z Północnego przylądka (Nord-Cap) i ze Spicbergu. 

 Miejscem pobytu tej rośliny, prócz stanowisk wymienionych, są góry Olbrzy- 

 mie, arktyczna Europa i Nowa-Zemla. Na szczytach Kaukazu nie rośnie. Od 

 Uralu ciągnie się do Wschodniego Oceanu, ale w Dauryi jej niema. 



Tlustosz alpejski (Pinguicula al pi na L) w Tatrach dwakroć we wszyst- 

 kich częściach większy, niż nad Irkutem. Prócz Tatr rośnie na Czarnej Ho- 

 rze, w Alpach, w Europie arktycznej, w Finlandyi, w Inflantach koło Dorpa- 

 tu, w Sybcryi od Uralu do Bajkału. Na kaukaskim grzbiecie go niema. 



Rozpatrując się w stanowiskach wyliczonych poprzednio 24 roślin, wi- 

 dzimy, że z bardzo małym wyjątkiem są to wyłączne lubowniczki zimnych 

 klimatów, bez względu czy zimny klimat jest wynikiem bliskości bieguna, czy 

 wielkiego wzniesienia nad poziom morza. Taka średnia roczna ciepłota, jaką 

 obecnie posiadają równiny sarmackie i środkowo-europejskie jest dla tych ga- 

 tunków zawysoka. Że jednak dokoła tych równin mieszczą się stanowiska 

 wymienionych powyżej roślin, najczęściej łączące się z sobą na północy, ale zu- 

 pełnie poodosobniane, jak wyspy, na południu: na Alpach, Tatrach, Czarnej 

 Horze i niekiedy na Kaukazie, więc rodzi się pytanie, jak się te gatunki na 

 owe podobłoczne wyspy dostały? Odpowiedź najprawdopodobniejsza i z geo- 

 logiją zgodna, że równiny sarmackie i środkowo-europejskie miały kiedyś kli- 

 mat nierównie zimniejszy, że dzisiejsza roślinność dalekiej północy zamieszki- 

 wała na schyłku epoki lodowej, te równiny, w miejscowościach lodowcami 

 nieokrytyeh i wyemigrowała dopiero wtenczas ku północy i na szczyty gór, 

 gdy się klimat stopniowo ocieplił. Miejsce opróżnione stopniowo zajęła nasza 

 dzisiejsza flora, której gatunki przybyły do nas z południa. 



Gatunki obecnie północne emigrowały z równin sarmackich zapewne nic 

 razem, ale kolejno. Najwięksi wrogowie upału pierwsi opuścili dawne stano- 

 wiska i pierwsi także zajmowali u podnóża Tatr miejsca, z których przy ocie- 

 plającym się klimacie znikały wieczne śniegi. Po długich szeregach wieków, 

 gdy wieczne śniegi na całych Tatrach zginęły, podnóża były już dla pierwo- 

 tnych przybyszów zaciepłe; schronili się na szczyty. Im który gatunek wy- 

 żej na Tatrach obecnie się sadowi, tern prawdopodobnie weżeśniej" opuści] kie- 

 dyś sarmackie równiny. 



Dolne granice zasiągów pionowych 24 porównywanych w zielnikach ro- 

 ślin leżą w Tatrach na następujących wzniesieniach nad poziomem morza 

 (Pamięt. Fizyj. Tom III str. 2:17—2 I*): 



