236 



DZIAŁ III. BOTANIKA. 



sza i na obszerniejszym materyjale opartą. Zanim to jednak nastąpi, zdaje 

 mi się, że mój spis paprotników, dopełniony dziś nowszą literaturą, będzie 

 mógł rzeczywiście służyć za podstawę do dalszych poszukiwań i dla tego ogła- 

 szam go drukiem. 



I. 



Przegląd historyczny literatury. 



Wskutek odkrycia zapiski mistrza Jana z Poznania ') nasze źródła flo- 

 rystyczne rozpoczynają się wogóle już z XV wiekiem i rokiem 1490. Zapiska 

 ta jest też początkiem literatury paprotników, bo między innemi roślinami, ja- 

 kie wylicza, podaje dwie paprocie, a mianowicie: Polypodium vulgare i Aspi- 

 dium filix mas. 



W następnym wieku mamy jedno tylko poważne florystyczne źródło do 

 literatury bliżej nas tu obchodzącej. Bo chociaż wszyscy nasi zielnikarze jak: 

 Szymon z Łowicza, tłumacz Ogrodu Zdrowia: Falimirz, oraz jego następcy: 

 Hieronim Spiczyński i Marcin Siennik dalej Marcin z Urzędowa i Szymon 

 Sy reński, (którego dzieło, chociaż pokazało się w druku w roku 1613, pisane 

 jest w poprzednim wieku) wspominają o paprotnikach i to o 17 ich gatunkach, 

 to przecież wyliczają zarówno krajowe jak obce, jedynie ze względu na ich 

 własności lekarskie, nietroszcząc się o ich znajdowanie się w kraju i niewy- 

 rażając żadnego zdania co do tego ostatniego punktu. 



Wyjątek spomiędzy nich stanowi tylko Antoni Schneeberger. Jego: 

 „Catalogus stirpium ąuarundam Latine et Polonicae conscriptus, Cracoviae 

 apud Lazarum Andream 1557 mensę Februario," ułożony na wzór Gesnerow- 

 skiego Katalogu, zawiera spis roślin rosnących u nas czy-to w dzikim stanie, 

 czy hodowanych, bez względu na to czy były używane jako leki czy nie mia- 

 ły tego lub jakiegokolwiek innego technicznego zastosowania. 



Zapoznany to był u nas dotąd badacz, bo pomimo gruntownej pracy nad 

 jego dziełami Józefa Maksymilijana hr. Ossolińskiego, historyje naszej litera- 

 tury, przepisując wiadomości o różnych lichych zielnikarzach, o nim zazwyczaj 

 ani wspominają a przecież raczej o wszystkich innych niż o nim godzi się za- 

 pominać. Nie znali go dotąd i fachowi autorowie z tego powodu, że książka 

 jego jest prawdziwym białym krukiem bibliograficznym, bo znajduje się w je- 

 dnym tylko znanym egzemplarzu w Biblijotece Ossolińskich we Lwowie. 



') Jana Weisa zapiska treści lekarskiej zarazem najdawniejszy przyczynek do flory 

 Krakowa. Z rękopisu XV w., wydał i objaśnił D-r Józef Rostafiński. Osobne odbicie z XIV 

 tomu Rozpraw i Sprawozdań wyd mat. przyr. Akad. Umiej. Kraków 1885. 



