ZESTAWIENIE PAPROTNIKÓW POLSKICH J. ROSTAFIŃSKIEGO. 



237 



Dopiero w roku zeszłym, dzięki uprzejmości zarządu Zakładu Ossolińskich, 

 poznałem się z tą książka, przekonałem się o jej wartości i wyjątkowem jej 

 znaczeniu w historyi naszej literatury przyrodniczej. 



Schneebcrger podaje w swym katalogu dziesięć krajowych paprotników, 

 z czego ośm paproci, a mianowicie: Polypodium vulgare, Pteris aquilina, 

 Scolopendrium vulgare , Asplenium Trichomenes i A. Ruta muraria, As- 

 pidium filix mas, Ophioglossum vulgatum i Botrychium Lunaria; prócz te- 

 go jeden skrzyp i jeden z najpospolitszych widłaków: Lyeopodium clavatum 

 Jeżeli się pomyśli, że za jego czasów — według zestawienia, które zrobiłem z li- 

 teratury obcej— znano w całej Europie zaledwie kolo 30 paproci, to ów spis 

 ośmiu u nas odnalezionych gatunków jest już bardzo poważny. 



Schneebcrger trzy lata pracował nad książeczką, o której mowa a chociaż 

 wyjątkowo wspomina o Litwie i Rusi to przecież nie ulega wątpliwości, że 

 zbierał rośliny przeważnie w okolicach Krakowa. Przemawiają za tern najdo- 

 sadniej gatunki, które wyliczył, właściwe właśnie tutejszej florze. Zresztą gdy- 

 by był w tym celu jeździł po kraju nie omieszkałby był się z tern pochwalić 

 w przedmowie, bo chwalenie się jest humanistycznym zwyczajem a pod tym 

 względem nasz autor współczesnym sobie wcale nie ustępuje. Tymczasem co 

 do tego punktu tak się w przedslowiu wyraża: „Quare ego multo copiosorem 

 catalogum stirpium Latine et Polonicae, quantum ingenii vires et temporis brc- 

 vitas admitteret, conscribere agressus sum: stirpes in sylvis, collibus, pratis et 

 lacustribus locis: Latina nomina apud ąuoslibet gravissimos rei herbariae scri- 

 ptores, polonicas vero dictiones ex vetulis, inąuirens." Jeżeli się wobec tego 

 wie, że mieszka w Krakowie, to oczywiście jego katalog jest pierwszą florą 

 Krakowa a wzmianki, które o roślinności innych okolic kraju niekiedy podaje, 

 są notatkami dorywczo w przejeździe robionemi lub nawet wiadomościami za 

 pośrednictwem innych osób zbieranemi. 



Pomijając Schcnkfelta: „Stirpium et fossilium Silesiae Catalogus" z roku 

 1600, jako omawiający tylko wyłącznie rośliny Szląskie, wypadałoby z kolei 

 mówić o katalogu roślin ogrodów królewskich Warszawskich i okolic Warsza- 

 wy, ułożonym i wydanym przez M. Bernica w Gdańsku r. 1652. Książki ~tej 

 nie mam jednak pod ręką, a o ile sobie przypominam bardzo to niekrytyczny 

 autor i zapewne nieby się u niego nowego nie znalazło. 



Niemoże też Bernie iść w porównanie z wybornym Erndtclcm ten sam 

 przedmiot obrabiającym w „Viridarium Varsoviense" wydanem w r. 1730. 



Erndtel podaje dla flory Warszawy pięć tylko paproci, z których cztery 

 są już wymienione przez Jana z Poznania czy Schneebcrgera a jedna: Athy- 

 rium filix foemina jest nowym nabytkiem znajomości krajowych paprotników. 

 Ze nie podaje czterech innych paproci, które zna jego poprzednik, żadnej mu to 

 ujmy nic czyni, bo dwie przynajmniej spomiędzy nich nie rosną w okolicach 

 Warszawy, a dwie inne należ;; do rzadkich tu gości. Że jednak Erndtel nie- 

 poślednim był florystą, to pokazuje sic z tego, że wylicza aż sześć gatunków 

 skrzypów to jest: Equisetum aiwense, silvaticum, pratense, palustre, limoeum 

 i hiemale. Z widłaków zna tylko już powyżej wymieniony gatunek. 



