238 



DZIAŁ III. BOTANIKA. 



W tyra samym wieku dwu jeszcze cudzoziemców zajmowało się florą. 

 Królestwa. Jerzy Coiwinus posyłał Barrelieremu rośliny z Polski, które ten 

 ostatni opisał, ale są. to tylko rośliny kwiatowe. Georgi zaś w swoich: „Be- 

 merkungen auf einer Reise im russichen Reiche" wydanych w roku 1770 wspo- 

 mina różne rzadsze rośliny dostrzeżone w przejeździe na Litwie czy w Polsce, 

 między innemi jedyną stąd paproć t. j. Scolopendrium vulgare. 



W roku 1777 pojawia się pierwszy tom: „Dykcyjonarza roślinnego" księ- 

 dza Krzysztofa Kluka, a za nim rychło dwa drugie, w których spotykamy się 

 z rak mnogiem wyliczeniem krajowych paprotników, że odliczając wątpliwego 

 indygienatu: Ceterach officinarum mamy ich podanych dwa razy tyle niż ich 

 było znanych poprzednio. Ze skrzypów zna autor tylko tyle gatunków co 

 Erndtel, ale za to z paproci wspomina po raz pierwszy jako krajowe: Osraunda 

 regalis, Phaegopteris polypodioides i Dryopteris, Blechnum spicant, Asplenium 

 viride, Aspidium Lonchitis, aculeatum, Thelypteris i cristatum, Cystopteris fra- 

 gilis (pod błędnein oznaczeniem Aspidium fontanum), Onoclea Struthiopteris 

 i Pilularia globulifera; z widłaków zaś prócz poprzednio już znanego wymie- 

 nia aż cztery nowe t. j.: Lycopodiura Selago, annotinum, inudatum i com- 

 planatum. 



Kluk badał przedewszystkiem florę Królestwa i na wstępie do 1-go tomu 

 Dykcyjonarza daje co do tej kwestyi następujące wyjaśnienie. „Każdy się zaś 

 łatwo domyśli, że nie mnie jednemu cały kraj obiegać można, ale moich uwag 

 miejscem było Województwo Podlaskie, Mazowieckie i pobliższe części Litwy. 

 Przydałem prawda i Rośliny w dalszych tylko stronach kraju się znajdujące: 

 ale te, o których od niemałego czasu pewny jestem, że się znajdują." Wielka 

 szkoda, że szanowny badacz nie wyjaśnił nam skąd miał tę pewność, kto mu 

 dostarczał zielników, czy wiadomości z innych okolic kraju. Prawdopodo- 

 bnie najczynniejszą w tem rolę odgrywać mogli uczeni Pijarzy. Znamy np. 

 nazwisko ks. Andraszka, do tego zakonu należącego i wiemy o nim, że zbierał 

 starannie florę okolic Opola. Bardzo być może, że było ich więcej. 



Dzięki znakomitym usiłowaniom Komisyi edukacyjnej wogóle, a w szcze- 

 gólności pełnym zasługi pismom Kluka, rozbudziło się w kraju zamiło- 

 wanie do nauk przyrodniczych. Można to wnosić przedewszystkiem z faktu 

 że ,,Dykcyjonarz" został dwukrotnie przedrukowany i że ostatnia edycyja ukoń- 

 czoną została jeszcze w roku 1846. Założenie Towarzystwa przyjaciół nauk 

 w Warszawie i rozwój Warszawskiego Uniwersytetu wkrótce zaczęły wyda- 

 wać owoce, zwłaszcza od chwili, w której katedrę botaniki objął Michał 

 Szubert. Szubert nietylko zabrał się raźnie do założenia ogrodu botanicznego, 

 nictylko sam zbierać zaczął ma to ryj a ly do krajowej flory, rozsyłał zielniki po 

 szkołach prowincyjonalnych dla pożytku profesorów i uczniów, ale umiał wy- 

 kładem swoim zachęcać młodzież do oddawania się ulubionej swej umiejętno- 

 ści. Wykształcił też cały zastęp młodych pracowników jak: Ciechański, Chrap- 

 czyński, Dogiel, Jastrzębowski, Pągowski, Jakób Waga i może wielu innych, 

 których nazwiska nie znam. 



