ZESTAWIENIE PAPROTNIKÓW POLSKICH J. ROSTAFIŃSKIEGO. 239 



Ze współudziałem swoich uczniów, którzy nieraz z pomocą, rządowych za- 

 siłków liczne i dalekie odbywali po kraju wycieczki, gromadził Szubert zna- 

 czny zielnik roślin krajowych a ogłaszając w r. 1824 drugie wydanie: Spisu 

 roślin ogrodu botanicznego Warszawskiego, jako ojczyznę wielu roślin podał 

 miejscowość: „koło Warszawy" zaznaczając tak szeroko objętą lokalną norą. 

 Z paprotników oznaczonych jest w ten sposób 19 gatunków a mianowicie: dwa 

 widłaki, 10 paproci i 7 skrzypów, wszystkie już przez Kluka czy jego po- 

 przedników wymienione. 



Najznakomitszym i najczynniejszym uczniem Szuberta był Wojciech Jastrzę- 

 bowski, który z r. 1822 rozpoczął swoje wycieczki po kraju i już w r. 1829 

 zwiedziwszy znaczną część Augustowskiego, Mazowieckiego, Lubelskiego i San- 

 domirskiego województwa zebrał 1090 dziko rosnących gatunków. W tym też 

 roku ogłosił spis najrzadszych znalezionych przez siebie roślin, między którcmi 

 wymienia 10 paprotników, z pomiędzy których: Aspidium spinulosum, Botry- 

 chium Matricariae i Salvinia natans są nowemi w literaturze nabytkami. Dużo 

 to znaczy, jeżeli odtąd trzeba czekać lat 30, żeby ogłoszono spis roślin, w któ- 

 rymby ilość znanych paprotników powiększyła się choć o jeden. 



Co prawda złożyły się na to różne okoliczności. Rok 1830 zwarzył ten 

 miody powiew, tak bujnie pod pieczą Szuberta wschodzący, zwichnął kieru- 

 nek literatury wprowadzając go na inne, dla umiejętności przyrodniczych nie- 

 korzystne tory a zamknięcie uniwersytetu Warszawskiego nieobliczone dla kra- 

 ju spowodowało szkody. Ze wszystkich uczniów Szuberta tylko dwu: Jakób 

 Waga i Jastrzębowski pozostali wierni ukochanej przez siebie nauce. Waga 

 po wydaniu ,, Flory," którą objął wyłącznie rośliny kwiatowe i to tylko przez 

 siebie znajdowane, zamilkł, a Jastrzębowski nie ustawał w pracy ałe zwrócił 

 ją do pewnego tylko kierunku. Zostawszy bowiem profesorem Historyi natu- 

 ralnej w Marymoncie, musiał z obowiązku zajmować się nietylko botaniką 

 a zwrócenie uwagi na praktyczne stosowanie nauk przyrodniczych do potrzeb 

 rolnictwa wyrobiło w nim, w połączeniu z pewn} r m filozoficznym poglądem '), 

 zapatrywania, które dziełom jego dawały wybitne ale wcale niekorzystne pię- 

 tno. Pomimo tego nie ustawał Jastrzębowski we florystycznem badaniu kraju; 

 rok rocznic wiódł liczny zastęp młodzieży w różne okolice, chcąc zapoznać go 

 z właściwościami tej ziemi, którą tak gorąco umiłował. Przy tej sposobności, 

 choć to była rzecz leżąca już na -dalszy m planie, zbierał ciągle rośliny tak, że 

 w obecnym spisie podane paprotniki prawie wszystkie zostały już przez niego 

 znalezione. Nigdy jednak nie zdobył się na ogłoszenie drukiem obfitego plo- 

 nu przeszło trzydziestoletniej swej pracy. Prócz zielnika nic po nim nie pozo- 

 stało. Jego wykłady zostały wprawdzie po wielu dziesiątkach lat wydane 

 w r. 187G przez jednego z uczniów, Karola Majewskiego, [md tytułem: „Ilisto- 

 rya naturalna ziemiańska" ale książka to nieporząduie spisana i stanowczo 



') Porównaj mój artykuł we Wszechświecie (Tom II N <1) Wojciech Jastrzębowski 

 jako botanik" str. 50. 



