272 



DZIAŁ III. BOTANIKA. 



za pośrednictwem tej barwy, która co prawda dla oka nieuzbrojonego słabo 

 się uwydatnia, pod mikroskopem jednak odznacza sic przepysznym szafirowym 

 a czasami fijoletowo-czerwonym kolorem. Pigment ten, zawierający w swym 

 składzie żelazo, ujawniał się niekiedy lubo bardzo rzadko w postaci nader dro- 

 bnych kulistych, eliptycznych i kątowatych ciałek (fig. 6) rozrzuconych w ma- 

 łej ilości pomiędzy chlorofilem, najczęściej występował jako płynny roztwór 

 wypełniający komórki, niebarwiący jednak ich błony. O ile uważałem, znie- 

 bieszczeniu ulegała najpierw zasłona, następnie wewnętrzna, a w końcu zewnę- 

 trzna warstwa komórek składających pęcherzyki. 



Zwykłem! ofiarami tych zdradliwych przyrządów są drobne, mikroskopij- 

 ne raczki, rojące się obficie w rowach, sadzawkach i błotnistych rzekach. 

 W G()-ciu przeszło zbadanych przezemnie pęcherzykach, oprócz wody, powie- 

 trza w zmiennej ilości, niektórych wodorostów jak okrzemków i desmidyj, zna- 

 lazłem dwa wymoczki, kilka owadzich poczwarek i ogromny procent 80°/ 0 

 wspomnianych raczków, należących do skorupiaków skrzelonogich i miękko- 

 skórnych (Branchiopoda i Entomostraca), głównie do rodzajów 7 Cypris i Daphnia. 

 Wszystkie te uwięzione, istoty znajdowały się przeważnie w stanie martwym, 

 mniej lub więcej przetrawionym, najlepiej zachowane były ich powłoki nie- 

 łatwo ulegające roskładowi, dłuższy jednak pobyt w pęcherzyku pozbawiał je 

 właściwego pomarańczowego koloru, który zacierając się. coraz bardziej znikał 

 zupełnie w okazach najdawniej tam przebywających. Nadto zwłoki tych ży- 

 jątek nierzadko przeniknięte były strzępkami pewnego grzybka, należącego 

 do rodziny Sapi'olegniaceae. 



Co właściwie pobudza tc drobne istoty do wnikania wewnątrz pęche- 

 rzyka, trudno zrozumieć, tembardziej, że chcąc się tam dostać, zmuszone są 

 do użycia pewnej siły aby wtłoczyć zasłonę, gdyż ta lubo bez trudności daje 

 się usunąć, nie objawia jednak żadnego własnego ruchu, ułatwiającego wejście. 

 Co do mnie sądziłbym, że raczki, posiadające prawdopodobnie usposobienie 

 drapieżne i żywiące się może przeważnie istotami lub pokarmami zwierzęcemi, 

 chociażby te ostatnie pochodziły nawet ze szczątków ich własnych przedstawi- 

 cieli, znęcone zapachem czy też inną. własnością gnijącej substancyi w pęche- 

 rzyku, wchodzą przemocą do jego wnętrza dla zaspokojenia głodu, gdzie po 

 kilku dniach daremnego szamotania obumierają, pomimo obfitego pokarmu, aby 

 się stać nietylko łupem fatalnej rośliny, ale zarazem i zgubną przynętą dla in- 

 nych swych współbraci. 



Pomimo tak okrutnych własności, pływacze nie są. bynajmniej typem naj- 

 bardziej mięsożernych roślin, gdyż przyrządy ich, służące do ch\v r ytania, nie 

 objawiają, żadnej drażliwości cechującej się wykonywaniem pewnych ruchów 

 pod wpływem odpowiednich przyczyn, oraz nie posiadają zdolności bezpośre- 

 dniego trawienia. Brak obu tych funkcyj, dostrzeganych \v r yraźnie na liściach 

 Kosiczki, sprawdzony został przez Darwina, który delikatnem dotykaniem na- 

 śladującem ruchy małych skorupiaków, nic mógł wywołać w zasłonie objawów 

 dowodzących chociażby najmniejszej z jej strony drażliwości. Podobnież nic 

 zauważył żadnej zmiany w kawałkach mięsa i białka jajkowego pozostawio- 



