PĘCHERZYKI PŁYWACZA B. EIĆHLEKA. 273 



nych w ciągu trżechdniowego czasu we wnętrzu pęcherzyków. Sąd/i wiec, że 

 pochwycone żyjątka umierają tam wskutek uduszenia spowodowanego wyczer- 

 paniem tlenu wody, napełniającej ich ciasne więzienie i przypuszcza zarazem, 

 że rozkład ich trupów przyśpiesza pewien właściwy ferment. 



Gdy zwłoki raczków zostaną należycie przerobione, to jest <;dy przekształ- 

 cą się w pewien rodzaj papki o mętnem wejrzeniu, wchodzą ostatecznie w skład 

 rośliny za pośrednictwem wyrostków i gruczołów, mających zdolność pochłania- 

 nia, jak o tern przekonał się Darwin. Badał bowiem pod bardzo silnem po- 

 większeniem wyrostki pozbawione zetknięcia z rozłożoną materyją pęcherzyka 

 i takie, które z nią w styczności pozostawały. W pierwszym razie oprócz żół- 

 tawej planiki lub zmienionego jądra komórkowego nie zauważył nic więcej 

 w delikatnej warstwie protoplazmy (zarodzi) wypełniającej ramiona tychże wy- 

 rostków, które w drugim razie zawierały w sobie cząstki skupionej zarodzi. 

 zmieniającej swą postać i ożywionej ruchem dowolnym. Przychodzi więc do 

 wniosku, że zjawisko to jest wynikiem absorpcyi związków azotowych, pocho- 

 dzących z trupów obumarłych raczków. Udowodnił słuszność te<j,o działaniem 

 rozmaitych roztworów, które, jeśli nic zawierały azotu, nic wywierały żadnego 

 wpływu, podczas gdy ciała azotowe, jak węglan amonu, fosforan amonu oraz 

 nalewka z mięsa i mocz działały w sposób widoczny, wywołując zmiany w ukła- 

 dzie i zabarwieniu protoplazmy, znajdującej się tak w wyrostkach jak i w rii 

 czołach. Winienem jeszcze dodać, że te ostatnie, lubo umieszczone są na ze- 

 wnętrznej stronie zasłony, nie są pozbawione zetknięcia z gnijącą substancyją 

 pęcherzyka, która zwilża je ile razy wycieka przy nowem wtargnięciu ofiary 

 do środka wspomnianego przyrządu. 



Drugim gatunkiem poddanym obserwacyi, był Pływacz średni (Ufcricula- 

 ria intermedia Ilayn), różniący się od powyżej opisanego szczególniej tern, że 

 ma pęcherzyki mniej liczne i umieszczone na osobnych bezlistnych gałązkach, 

 jakby wyłącznie do tego przeznaczonych. Mają one tę sam;; wielkość i kształ- 

 ty co poprzednie, od których wyróżniają się jednak dluższemi różkami w gór- 

 nych rogach otworu, liieznaczną ilością, albo zupełnym brakiem chlorofilu, co 

 wydarzało się tylko w okazach rosnących na błocie, wtedy bowiem pęcherzyki 

 wskutek pogrążenia się w butwiejących szczątkach roślinnych były pozbawione 

 światła i nic mogły przeto wytworzyć zieleni, pęcherzyki zaś osobników prze- 

 bywających w zbiornikach wody ulegały zniebieszczeniu, czego nigdy nie za- 

 uważyłem w formie błotnej, jakkolwiek obie pochodziły z tej samej miejscowo- 

 ści i rosły blisko siebie, przyczem jedna jak druga, mają wyrostki czterodzicl- 

 ne o ramionach czyli odnogach prawie równej długości, poziomo rozłożonych 



Zawartość pęcherzyków tego gatunku, których około 10-tu przejrzałem, 

 składała się podobnież jak u PływaCza pospolitego z powietrza, wody i rozma- 

 itych wodorostów. Faunę reprezentowały dwa wrotki (Rotifera), kilka roba- 

 ków przypominających postacią węgorzyki (Anguillula glutinis), cztery moliki 

 (Acarina) i mnóstwo skorupiaków, pomiędzy temi najczęściej spotykałem Cyprisy. 



Trzecim wreszcie badanym gatunkiem był Pływacz mniejszy (Utricularitt 

 minor L), we wszystkich częściach drobniejszy, ma pęcherzyki przytwierdzone 



IW Fizyj.— Tom VI. Dziut III. ob 



