12 



DZIAŁ IV. ANTROPOLOGIJA. 



trznej komory, mającej około 10 m długości, licząc od przodu ku tyłowi ja- 

 <ki ni i 12 metrów szerokości, dołączamy i kolisto zaginającą się szyję (r 1 ), 

 prowadzącą do hali MałSj-Dolnej, miało namulisko złożone w przekroju piono- 

 wymi z następujących warstw: 



Zaczynając od góry, na samym wierzchu spoczywał pokład '/ 2 metrowej 

 grubości głazów dość znacznej wielkości, jak się zdaje narzuconych. Pomię- 

 dzy niemi znajdowały się ułamki potłuczonych naczyń polewanych i kawałki 

 żelastw r a pochodzenia zupełnie nowego. Pod pokładem tych głazów następo- 

 wała kiłkocalowa Avarstewka ziemista, pod którą leżał znowu pokład kamieni, 

 różniący się od poprzedniego tern, że byt on dość porządnie i starannie uło- 

 żony, w rodzaju pomostu lub bruku (g) półmetrowej grubości. Szczeliny po- 

 między głazami zapełnione były piaskiem pomieszanym miejscami z ziemią, 

 a miejscami z wapnistym miałem naciekowym. W pokładzie tym znajdowały 

 się szczątki wyrobów żelaznycb, prawdopodobnie broni i żelazne groty strzał, 

 oraz skorupy naczyń pochodzenia dawnego, lecz już na kole garncarskiem to- 

 czone. Przytrafiały się także i skorupy polewane. Głębiej pod tym pokładem 

 następowała warstwa czarnoziemno-gliniasta, zawierająca już przedhistoryczne 

 wyroby ręki ludzkiej, z rodzaju i charakteru obrobienia zupełnie podobne do 

 tych, jakie się znajdowały w odpowiedniej jej warstwie czarnoziemnej otworu 

 poprzedniego (A) i połączone z lupanemi szczątkami takiej że jak i tam fauny 

 aluwijalnej. Przy jednym z boków tej komory było ognisko (o) takiej-że sa- 

 mej budowy w przekroju pionowym jak i ogniska w komorze A. Grubość 

 warstwy tej od przodu jaskini dochodziła do 2 m, a ku tyłowi zmniejszała się 

 stopniowo. W początku szyi r l miała l / 2 m, a w końcu jej, przy wejściu do 

 komory G, była jeszcze cieńszą. Głębiej pod nią następował pokład gliniasty, 

 spoczywający na skalnem dnie jaskini, w którym w malej bardzo ilości znaj- 

 dowały się pomniejsze ułamki kości kopalnych. 



W budowie tedy namuliska tego drugiego wejścia zachowały się nietknię- 

 te wszystkie trzy warstwy przedstawiające normalny stan namulisk w naszych 

 jaskiniach krajowych. Dwie dolne jego warstwy (b i c) odpowiadają tym, 

 które znajdowały się i w otworze pierwszym tej jaskini, a warstwa wierzchnia 

 złożona z cienkiej powłoki ziemistej i dwu pokładów kamieni ułożonych, od- 

 powiada warstwie oznaczonej w innych badanych jaskiniach przez u i ta 

 w otworze pierwszym mogła nie istnieć wcale lub była może zdjętą przy bada- 

 niach poprzednich. Pod względem chronologicznym należy ona do czasów hi- 

 storycznych. 



Warstwa b tego otworu dostarcz}'Ia ogromnej ilości narzędzi i odlupków 

 krzemiennych, oraz szczątków ceramiki, kilka głazów z powierzchnią ogładzo- 

 ną wklęsło (kamienic żarnowe), kilka narzędzi kamiennych szlifowanych, tłu- 

 czek krzemienny (percuteur), kilkanaście szydeł, wisiorek z małżowiny Unio 

 pictorum, kilka trzonków z rogu jeleniego i poraź pierwszy znalezioną u nas 

 figurkę ludzką glinianą. Pomiędzy kośćmi lupanemi i nacinanemi znajdowały 

 się dwa kawałki rogu jeleniego, których powierzebnia jest pociętą w sposób 



