38 



DZIAŁ IV. ANTROPOLOGIJA. 



cnym wypadku, gdy jedni w tych nad pisach uznają imiona posiadaczy broni, 

 szukając ich źródłosłowu w coraz innych dyjalektach germańskiej mowy, inni 

 upatrują w nich raczej bojowe hasło. Tak np. między innymi wydawca pi- 

 sma archeologicznego w Rendsburgu (Urdhs-Brunnen) d-r Rabe wyraz tilarids 

 wykłada z celtyckiego jako hasło: Schutz und vaterliches Regiment! 



Przyznam się, że nas, początkujących w starożytnictwie, ta wałka o słowa 

 nic mogła silnie roznamiętnić, a to tembardziej, że tu bynajmniej nie chodzi 

 o jakie głośne w dziejach imię w rodzaju np. Witekindów czy Alaryków. — 

 A jednak gdy przedostatnia runa, według oświadczenia samych badaczy — wątpli- 

 wego brzmienia, trudno powstrzymać się od uwagi, że przez zamianę zębowe- 

 go dźwięku, d na krtaniowy g, nadałoby się nazwie właściciela broni brzmie- 

 nie Tdorix bardziej pokrewne z Bojorixami, Dumnorixami, że już pominę 

 celtyckiego Vercingetorixa, z któremi my profani tak blisko jesteśmy spoufale- 

 ni. Prócz tego, skąd pewność, że końcówka lj (skandynawskie soł) jest inte- 

 gralną cechą nazwy w mianowniku, jak gdyby prosty rozsądek syna natury po- 

 zwolił na tak niełatwe we własnem pojęciu utożsamienie z przynależnem mu 

 narzędziem? 



Czy pod tem końcowem s nie wypada raczej podejrzy wać owej cechy 

 dzierżawczości (genit. possesivus), którą germańskie dyjalekty tak powszechnie 

 przechowały, że nawet ogołocony z fłeksyj język angielski nie uznał za stoso- 

 wne jej się pozbyć. Obawa przed apellesowską groźbą: ne sutor idtra crepidam 

 powinnaby była mnie pohamować w wypowiedzeniu powyższycb uwag, gdyby 

 nie powściągliwa chętka przekroczyć stanowisko prostego przechowywacza cie- 

 kawego zabytku. Ona to zniewala mię posunąć się o krok dalej w śmiałych 

 wnioskach, a wobec tylu poważnych mistrzów nauki pokusić się poniekąd 

 o rolę Balaamowej oślicy. 



Jeszcze w pierwszej, podanej w Arch. Wiadomościach notatce o ko wci- 

 ski m grocie, odważyłem się zwrócić uwagę na umieszczone na pozostałych 

 trzech innych jego ściankach obok runicznego napisu znaki i figur}*, w których 

 trudno nie dopatrzyć cech pewnej symbołiezności. Toż samo widzimy przy 

 większem wszakże wyszukaniu i wytworności na munchenberskim sobowtórze, 

 z tą tylko chyba różnicą, że występują one choć w mniejszej ilości lecz w od- 

 miennej znowu postaci. Już sama przewaga miejsca, przeznaczonego na dwa 

 te rodzaje piśmiennych znaków i względna obfitość ostatniego ich rodzaju, ka- 

 że się domyślać, że mamy tu do czynienia nie z prostą ornamentyką, co zre- 

 sztą wynika z braku ścisłej symetryczności, lecz że pod te mi zagadkowemi fi- 

 gurami kryje się treść głębszego znaczenia, zasługująca na dokładniejsze jej 

 zbadanie. Chęć zwrócenia uwagi na ten przedmiot kierowała mną kiedym 

 przed dwoma laty poważył się wystąpić na archeologicznym zjeździe we Wro- 

 cławiu: obecnie ponawiam moje domysły w przekonaniu, że one przyczynią się 

 do rozjaśnienia wielce ciekaw ej kwestyi, w której rozstrzygająca rola przypa- 

 dnie takim właśnie zabytkom jak nasze groty, jednoczące piśmienne znaki 

 o dwu odmiennych cechach. Zuchwalstwem byłoby widzieć w nich pewien 

 rodzaj kamienia z Demotyki, wyczekującego nowego Champoliona; w każdym 

 jednak razie mogą się one przyczynić do zmiany dotychczasowego poglądu na 

 skandynawskie runy, jako wieszczbiarskic przynajmniej znaki. 



