GROTY Z NAPISAMI A. SZUMOWSKIEGO, 



41 



Do jakich wyszukanych i sztucznych poglądów dochodzą historycy, pra- 

 gnący wyjaśnić opis Tacyta wieszczenia zapomocą, fonetycznych runicznych 

 znaków, za przykład służyć może autor Wanderung in das Germanische Al- 

 tcrthum, Henryk Kunnsberg, który stworzył wielce skomplikowaną teoryją po- 

 sługiwania się krótkiemi wierszowanenii formułkami, a to na podstawie tak 

 zwanej alliteracyi czyli szykowania wierszy według początkowego brzmienia 

 pojedynczych wyrazów. Dla nabrania wprawy w odszukaniu trzem podjętym 

 runom odpowiednich pólwierszy, niezbędnem było długoletnie ćwiczenie w szko- 

 le, której wzór autor widzi w instytucyi podobnej do opisanego przez Cezara 

 związku Druidów, chociaż ten przed istnieniem jakiejkolwiek hierarchii u Ger- 

 manów wyraźnie ostrzega. Rzeczywiście przewodnictwo silnie zorganizowane- 

 go towarzystwa na wzór celtyckich Druidów i kierowanej przez nic długo- 

 trwałej szkoły wieszczbiarstwa jest conaj mniej wątpliwem, jako z duchem nie- 

 ograniczonej swobody ożywiającym pierwotną germańską społeczność nic dają- 

 ce się zgoła pogodzić. Tam, gdzie każdy ojciec rodziny, a nawet kobiety, uży- 

 wające znanego jeszcze od pierwszego napadu Cymbrów i Teutonów wpływu, 

 mogły pełnić urząd wróżbity, tam wytworzenie się zamkniętej w sobie kasty 

 wieszczków było zbytecznem a choćby nawet taka istniała, trudno przypuścić, 

 by ona ku temu celoAvi posługiwać się miała cywilizacyjnym nabytkiem pi- 

 śmiennych znaków od wrogów przejętych. Czy nie daleko prostszem i natu- 

 ralniej szem okazałoby się przypuszczenie istnienia prastarych symbolicznych 

 znaków, poprzedzających o wiele zjawienie się głoskowych run, a wspólnych 

 wszystkim aryjskim ludom. Były one pomyślne lub nieprzyjazne, twierdzące 

 lub przeczące, wskazywały powodzenie lub klęskę, a trafunkowego ich wycią- 

 gania z wszelką łatwością mogli podjąć się w celu wieszczenia kapłani, czy 

 ojcowie i matki rodzin. Snadniej udawać im się to mogło niż dziś naszym 

 nieraz zgoła niepiśmiennym kabalarkom z rozkładu kart zadość uczynić prze- 

 sądnym wymogom swego otoczenia. 



Gdzież mamy szukać tych wieszczbiarskich znaków? Odpowiedzi na to 

 pytanie czy nie mogłyby dać nasze orężne zabytki, przez szczęśliwe zespolenie 

 dwu o odmiennym charakterze rodzajów pisma w pożądanej przygodzie stoją- 

 ce? Gdy bowiem na jednej ze ścianek, zapewne dla oznaczenia imienia posia- 

 dacza oręża, użyto głoskowego, runicznego alfabetu, resztę miejsca wypełniono 

 z równą sztuką i dokładnością dokonanemi znakami, którym cechy symbolu, 

 godła, odmówić nie podobna. Naprowadza nas na ten domysł nietylko brak 

 symetryczności, co już samo nie pozwala brać ich za jedno z rysami u osady 

 pióra grotu dla jego ozdoby użytemi; lecz powszechnie uznany charakter, je- 

 dnego przynajmniej znaku, który na kowelskiej dzidzie aż w dwu odmianach 

 występuje i usuwa wszelką w tej mierze wątpliwość. Jest nim tak zwana 

 w archeologii swastika w postaci o zagiętych ramionach krzyża, stad u Niem- 

 ców nazwą Hackcnkreuz, u Francuzów la crois gamnićc (od podobieństwa ra- 

 mion z grecką literą) znana. Częste napotykanie tego godła na przedmiotach 

 zdobywanych z wykopalisk od źródeł Gangesu aż do Islandyi, a mianowicie 

 na pogrzebowych popielnicach, zwróciło nań wczesną uwag.; badaczy i obecnie 



