GROTY Z NAPISAMI A. SZUMOWSKIEGO. 



45 



wszech nienie, czego przykład świetny mamy na cytrach Liczbowych i innych 

 nabytkach arabskiej kultury, którym fanatyzm religijny bynajmniej nic tamo- 

 wał przystępu tlo chrześcijańskiej Europy. I na wzór abecadła wrogich Rzy- 

 mian raz utworzone pismo runiczne bez oporu mogło się krzewić między po- 

 krewnemi sobie ludami, jako posiadające zgoła odmienną sferę użyteczności niż 

 uświęcone prastarym obyczajem symboliczne godła. Takie istnienie obok sie- 

 bie dwu rodzajów piśmiennych znaków mniej nas dziwić powinno, niż jedno- 

 czesne używanie aż trzech naraz rodzajów pisma u starożytnych Egipcyjan '). 

 Dla czego tak rzadkie napotykamy zabytki tego pisma na południu środkowej 

 Europy pomimo wędrówki narodów, wytłumaczymy sobie łatwo, gdy przypo- 

 mnimy, że nosiciele główni północnej kultury, Gotowie, już w początkach 

 czwartego wieku ulegli jeszcze bardziej stanowczemu wpływowi romanizmu 

 przez przekład Biblii Wulfilasa. Ten zaś dla swego alfabetu oddal pierwszeń- 

 stwo raczej łacińskiemu wzorowi niż bliższemu pod względem miejsca zetknię- 

 cia się z chrześcijańską kulturą greckiemu, że pierwszy miał już utorowaną 

 poniekąd drogę przez tak zwane dziś runiczne pismo. Stąd, gdy na południu 

 wraz z chrześcijaństwem zapanował wyłącznie gotyk, przed którym pierzchnąć 

 musiały dawne środki porozumiewania się, na północy ta zmiana szta k wię- 

 kszym oporem. Jeszcze w VI wieku biskup z Poitiers, Venancius Fortunatus, 

 który przed tern długi czas przebywał w środkowych Niemczech, skarży się na 

 harbara runa rzezane na osinowych deskach i ostateczny cios im zadał dopie- 

 ro podbój Karola W. Najbardziej długotrwałym przytułkiem dla pierwotnego 

 pisma była skandynawska północ. Tu też nietylko się największa liczba za- 

 bytków runicznych przechowała — prof. Wimmcr w swym liście liczbę ich do 

 20,000 podnosi, ale oraz odynowska tu się wytworzyła legenda i dojrzała, jak 

 nam ją z XII wieku przechowane sagi przekazały '-). 



Pozostaje jeszcze poruszyć kwestyją, czy dopiero od zetknięcia się z Rzy- 

 mianami datuje wytworzenie się głoskowego pisma u Germanów i czy wielki 



') J/ecriture demoticpi ■, 1'ecritcre hieratiquc ot 1'ćcriturc hiero^lyphigue out ete Stmulla- 

 nemont cn usage, et pendant uuc longue sórie des siecles dans toutc l'etendue dc 1'Egypte. Chara- 

 pol. lo Jcune. Precis du systóme hierogl.— conclusion. 



a ) Według Samunda dawniejszej i Snorra późniejszej Eddy Odyn wynalasea run byl wo- 

 dzem Azów, ludu, który na W soli. od Donu przemieszkiwał i miał za stolicę Asgrad, skąd chro- 

 niąc się przed Rzymianami (?) przebył wschodnią i środkowi} Europę, wszędzie osadznjąc swych 

 synów na królestwa. Ody przybył do Szweoyi, przyszło do starcia Z królem Gylte. Ten po dłu- 

 gim oporze zawarł przymierze, poddając się jego wpływowi w zupełności. Odyn osiadł nad je- 

 ziorom Lógur (Miilar), zbudował świątynio, gdzie urzgd kapłański zaprowadził, z użyikiom km- 

 szczów poznajomił i sztuki pisania zapomocą run nauczył ( Kntriithsehiug des Odinisoh. Futhork 

 Dr. U. W. Dietrich § 18 str. 27). Sam w j nalasca run w następujący sposób opowiada dsieje 

 £0 wynalazku. „Wiem, że przez dziewięć długich dni i nocy, ciężka, włócznią raniony, na dn 

 kołysany przez wiatry, sam sobie, (t. j. Odynowi) poświęcony wisiałem. Nie dawano mi ani ohlel *, 

 ani miodu. Wówczas wytężywszy się pomyślałem o runacli, jęcząc powtórzyłem jo i iiatychioi.it 

 znalazłem się na ziemi, zdrów, silny, wc wszystkiem szczęśliwy. Jedna m\.sl szłu za druj;ą, |eden 

 czyn z drugiego wynikał. (Według odczytu pr. Ilcnninga 1 go Sierpuia 18 s 0 r. na zj. 1 

 w Dcrlinie). 



