GltOTY 7j NAPTSAMI A. SZUMOWSKIEGO. 



Al 



północy Europejskiego lądu kulturze. Jest to naturalne następstwo, o krok 

 dalej posunięty wniosek z tych mniemań, które od dwudziestu przeszło 

 lat w dziedzinie porównawczego językoznawstwa kiełkować zaczęły i poglądy 

 na pierwotną, ojczyznę aryjskiego szczepu przez prace Lassena, Schleichera, 

 Max. Mullera i Picteta wyrobione i utrwalone podkopać usiłują. Nieśraiejąc 

 wobec takich powag jak Benfcy, Fr. Muller, Latham zabierać głosu we wła- 

 snem imieniu, odwołuję się do ustalonego od najdawniejszych czasów przeko- 

 nania, że tylko kraje o łagodnym klimacie, dostarczające łatwych środków do 

 wyżywienia mogły skupić ludność w dostatecznej ilości do wytworzenia kul- 

 tury. Jeżeli nie znajdziemy na kuli ziemskiej zakątka, gdzieby się nie dały 

 odszukać ślady sięgające w najodleglejsze czasy pobytu człowieka, nic idzie 

 jeszcze zatem, by każda miejscowość zarówno jego rozwojowi sprzyjała. Dla 

 trudnych warunków wyżywienia zmuszony pędzić podległy ciężkim przypadło- 

 ściom żywot w rozproszeniu, nie miał on możności nagromadzić czy to mate- 

 ryjalnych, czy umysłowych zasobów niezbędnych dla rozwoju trwałej kultury. 

 Dla tego też historyja nie przestanie szukać w żyznych i rozległych porzcezach 

 Nilu, Eufratu, Gangesu i międzyrzecza chińskiego ogniska stałego osadnictwa 

 i uobyczajenia rodzaju ludzkiego, skąd początkowo wylęgła cywilizacya sto- 

 pniowo posuwała się ku gorzej uposażonym krainom, aby tara dojrzeć pod 

 wpływem innych warunków ')• 



Również przedwczesnem conajmniej byłoby pozbawiać Irańskie płaskowzgó- 

 rze nadanej mu przez tyle głębokich umysłów godności kolebki szczepu Aryj- 

 skiego. Już ta sama okoliczność, że między śmiałemi współczesnemi rebelian- 

 tami niema zgody, co do zastąpienia zdetronizowanego mocarza, nakazuje nam, 

 którzy stanowimy gmin naukowy, zachować pewną ostrożność w przyznaniu 

 hołdu nowym pretendentom. A jest ich spore grono: jedni, jak Latham 

 szukają go w płaszczyznach dzisiejszej Rosyi, inni z L. Geigerem 3 ) widzą go 

 w środkowych Niemczech i ci w grozie doby silne poparcie znajdują. J. G. 

 Cuno ')' j :l ' <; ' ) y dla ułagodzenia pochopnej do odwetu drażliwości sąsiadów po- 

 suwa ojczyznę szczepu aryjskiego bardziej ku zachodowi w północną Franc; i 

 i Belgiją, inni nakonicc ostatniemi czasy wraz z Penką obdarzyli Łem posłan- 

 nictwem skandynawski zakątek, tak, że ogół czytelniczy gotów powziąść po- 

 dejrzenie, że rak szowinizmu, trapiący obecną politykę, zapuszcza kleszcze 

 w nietykalne dotąd łono nauki. Nim tedy ten zamęt niepewnych i spr/.ecznycli 

 poglądów ulęże i wątpliwości się wyklaruj;), stosowniej będzie nic zrywać 

 z uległością dawnym wyobrażeniom i w północnej krawędzi Irańskiego | 



') Dc sorte (iu'cn nieme temps que la civilisatiou 8'est ćtendue vers le pnie, elle a gague 

 on puiBsauce: et los deux principales loia dc 1'histoire, cclle dos dóplacement <1 -a c\\ lis itiona i n 

 latitiulc et celle du progres de 1'humanite, sc trouveut expliqueo3 du meme eoup. 1'. Mongoolle. 

 Les problemes de 1'liistoire p. 407. 



2 ) Floments of comparativc Philoloyy. 



3 J Ueber Ursitz der Ąlten Gernianeu; Zur Entwickelungticscliichto dor Menschheit 

 1871 p. 113. 



4 ) Forschungeii im Gebiete der altou Yolkenkuude 1 Theil: die Soytheo. 



Tam. Fizyj. Tom VI 



D/.iatIV. (i 



