O IMIONACH WŁASNYCH J. KARŁOWICZA. 



51 



Ponieważ imię rzemieślnika kończy się u nas bardzo często na -{i)arz, więc 

 też w nazwach miejsc mnóstwo mamy zakończonych na -(i)ary lul> -(i)arzn, 

 a w nazwiskach rodowych na -(i)arski. 



Zakończenie -{v)ary zamiast i obok -(i)arze, niezgodne z powszechnym zwy- 

 czajem języka, zdaje się, że się wytworzyło pod wpływem przystosowania do 

 ogromnej ilości nazw nieżywotnych, w rodzaju Dęby, Majdany, Konary i t. p. 

 Porówn. Bdp. § 103, toż samo znajdujemy i w czeszczyźnic: Yindry obok Vi- 

 ndre, Psary obok Psdie i t. p. 



W dalszym ciągu podaję stokilkadziesiąt osnów, od których poszły raniej 

 lub więcej liczne nazwy własne ludzi i miejscowości. Nic jest to zbiór wy- 

 czerpujący, bo na taki, z powodu braku opracowań zasobów, zdobyć się jeszcze 

 niepodobna. 



Wśród czysto polskich, napotka tam czytelnik niemało osnów obcycli: nic, 

 w tein dziwnego; braliśmy wyższa kulturę i cywilizacyją z zachodu, musieliśmy 

 przeto wraz z niemi wprowadzić do języka pewną, przymieszkę obcojęzykową. 



Bartnik. Czesk. brtnik. Ukraińs. bórtnyk. Białorusin, bórtnik. Litews. 

 bartininkas. Wyrazy barć i bartnik dawno u nas są już znane, jak widać 

 z Bdp. barci (barcie) i Kryńskiego Słownika do „Porządku prawa bartnego." 

 Jednakże zdaje się, że w różnych częściach kraju różnie barci i bartników 

 nazywano (miednik, świepiet, świepietnik, ul, pszczelnik, pszczolarz, pasieka 

 i t. d.), bo w nazwach miejsc stosunkowo bardzo mało pochodzących od nich 

 znajdujemy, daleko mniej, niżby się można było spodziewać, wiedząc o wysoce 

 i powszechnie rozwiniętem u nas dawniej pszczolarstwie. Od osnów powyż- 

 szych pochodzą nazwy miejsc: Bartnik, Bartniki; ukr. Bórtnyki (w Galicyi, 

 z polska Bortniki); biał. Bórtniki (na Litwie); litews. Borciany, Bortelc, Bor- 

 ciele. Rodowe: Bartnicki, Bortnowski; czeskie: r. Brtnik, Brtnicky. 



Bartodziej wątpię aby od barci pochodził; raczej od barta = siekiera, 

 z niemiec. Bartę. W Kazaniu Grnieźnieńskiem ksiądz strofuje słuchaczy, 

 przez żart, ŚW. Bartłomieja nazywają Bartodziejem, oczywiście dla podobień- 

 stwa brzmienia. Bdp. Bartozege. Barthodzieie. m. Bartodzieje (liczne), Barto- 

 dziejewice. r. Bartodzicjski. 



Bednarz przybiera przez sloworód ludowy formy będnarz. nawe! bę- 

 bnarz. Zdaje mi się, wbrew twierdzeniu niektórych językoznawców, że jeel 

 on wytworem polskim, wywiedzionym od nieużywanego dziś u nas wyrazu, 

 oznaczającego beczkę, lecz dobrze znanego rusinom, od których gdzieniegdzie 

 przyjęto u nas prowincyjonalnc bednia, bodnia, bodenka; wyraz bednin, 

 zdaniem Miklosicha, pochodzi z języków giermańskieb; mnie Bię zdaje te mo- 

 żnaby przypuszczać słoworód ód dno, w pierwotnej postaci bldno, porówn. 

 niemiec. Boden, litews. dugnas. Być może jednak, że z czasem nastąpiło 

 pewne zmięszauie wyrazu bednarz z niemiec. Bender i stąd (jeżeli nie od 

 przystosowania do będę) postać będnarz. Czesk. bod nur. stąd rod. Bednof, 

 Ukraińs. i bialorus. bóndar. Stąd m. Bednarka, Bednarki, lndnarów. IV- 

 dnary, Bondarewka, Bondarówka, Bondyrz; rodi Bę/larski, Badarzewaki, Bon- 

 darczuk (i bondariwna w znanej pieśni). Jakkolwiek W słownikaołl nisiu- 

 skich nie znajduję formy boćar (wielkoiusin. boćari bednarz,), do ni-in- 



