_ 42 - 



powrotu dni zimnych spodziewać się możemy; tern większa boMaem różnica po- 

 między ciśnieniem powietrza zimnego a oporem ogrzanego zwycięstwo prądom pół- 

 nocnym zapewnia. 



Ta ostatnia przyczyna cofania się ciepła na wiosnę najczęściój następuje po 

 ostrycli zimach u nas. Który mianowicie z przytoczonych tu czynników w każdśj 

 pojedynczo wiośnie sprowadza opadnięcie temperatury, tego dojść możemy tylko 

 drogą empiryczną przez zestawienie i kombinacyją stosunków pogody każdego 

 roku w całej półkuli. TJ' każdym razie, gdyby zima nie przekazywała wiośnie tak 

 wielkiego na północy zasobu zimna, zjawiska tego nie mielibyśmy wcale, 



Głównemi sprawcami nagłych zmian ciepłoty są niewątpliwie wiatry, które, 

 przenosząc ciepło i parę do innych stref, wichi-zą stanowczo normalny bieg peryj ody cz- 

 ny temperatury. W każdśj okolicy pewnemu wiatrowi przynależy w każdym czasie 

 pewna wartość termiczna, którą określają stosunki podziału ciepła na ziemi w danej 

 chwili. Dla braku danych nie możemy oznaczyć liczebnie tój wartości wiatrów dla 

 Warszawy. Rzecz wszakże dowiedziona, że w środkowój i zachodniój Europie naj- 

 zimniejszy wiatr w przecięciu roku przypada między Pn. a W, najcieplejszy zaś 

 między Pd, a Z. Dwa te prądy nietylko co do kierunku, lecz i pod względem termi- 

 cznym mają znaczenie wręcz przeciwne. Każdy z nich oblewa pewne miejsce powie- 

 trzem naprzemian z większój lub mniejszój szerokości geogr. i dlatego zniża lub 

 podnosi ciepłotę. 



Wpływ wiatrów na temperaturę ulega zmianie stosownie do pór roku. Naj- 

 większa różnica między termicznemi krańcowościami wiatrów przypada w zimie, 

 najmniejsza — latem, t. j. w porach roku, kiedy ciepłota z postępem ku biegunowi 

 najprędzej i najpowolnićj się zniża, albo, co to samo znaczy, kiedy ciepło na naszój 

 półkuli najmniej i najbardziój jednostajnie rozlane bywa. 



Termiczne różnice wiatrów wzrastają jeszcze w miarę posuwania się od 

 morza w głąb lądu, albowiem pole odmian ciepłoty na morzu jest mniejsze niż 

 na lądzie. 



Ponieważ ląd ogrzewa się latem i stygnie w zimie w wyższym daleko stopniu 

 aniżeli morze, rzecz jasna, że w ciągu roku i kierunki, w których najcieplejsze 

 i najzimniejsze wiatry płyną, zmieniać się muszą. 



Dla przekonania się o tern wszystkiem porównajmy śr. temperaturę zimy 

 i lata Warszawy z takąż Rzymu i Enontekis, dwu miejsc na Pd. i Pn. mniój więcój 

 w jednakich względem oceanu Atlantyckiego warunkach zostających: 



Zima. 



Kdżnica 

 z Warszawą. 



Lato, 



Ediuica Pole odmian. 

 z Warszawą. 



Enontekis — 15°,6 

 Warszawa — 3,4 

 Rzym -f 8,4 



12«,2 

 11,8 



+ 13°,4 

 5 18,2 

 22,8 

 zimą 240,0, 



290,0 

 4^8 21,6 

 4,6 14,4 

 - latem 90,4. 



Róż. między Rz. a Enoh. 



Prądy więc powietrza, z dwu tych miejsc do Warszawy płynące, przedsta- 

 wiać będą różnice ciepłoty o wiele większe zimą niż latem, a stąd i zboczenia 

 w tych porach roku takiż stosunek okazywać muszą. 



