- 43 - 



Stosunki znowu ciepłoty od Z na W przedstawiają się następne: Poczynając 

 od Atlantyku, w całej Anglii śr. temper, zimy nie zniża się do punktu zamarzania 

 wody. W pn. Szkocyi, gdzie śr. temp. roczna jest taka, jak w Warszawie, zimy 

 cieplejsze są od naszych przeszło o 5*^ i o tyleż lata chłodniejsze, tak, że roczna 

 odmiana 'u^nosi tam zaledwie połowę naszej. W Kornwalii ciepłota zimy do- 

 chodzi przeszło 6°, lata zaś nie przewyższa 16"^. Różnica między Warszawą będzie 

 w zimie 9"^,6, - latem 2°,2. Pole odmian jest tam 10°. W Holandyi i pn. Francyi 

 śr. temp. zimy chociaż nie zniża się do O'', jest jednak niższą niż w Anglii, lata zaś 

 znacznie cieplejsze, tak, że różnica między ciepłotami obu pór roku wynosi od 

 14*^ do l"*^. W Niemczech i Szwajcaryi ciepłota zimy po większej części już 

 poniżśj punktu zamarzania wody opada, a temperatura lata w Wiedniu przewyższa 

 wiecój niż o 2° ciepłotę Paryża i dochodzi przeszło 20°. Pole odmian w tych kra- 

 jach wzrasta od 17° do 21°; w Polsce jest ono jeszcze większe. Plymouth i Kra- 

 ków znajdują się pod jedną prawie szerokością geogr. 



pierwszego lato 16°,0 drugiego lato 18°,2 



zima 7,1 zima ~ 3,1 



różnica 8°,9 różnica 21°,3 



Im dalej od morza w głąb lądu wielkiego posuwać się będziemy, tem suchsze 

 powietrze i klimat bardziój wygórowany znajdziemy. Edynburg i Moskwa pod 

 jedną szerokością geograiiczną : 



pierwszego lato 15°,1 drugiśj lato 19°,5 



zima 3,4 zima ~ 11,8 



różnica 11,7 różnica 31,3 



Środkowa Azyja słynie najbardziej z wielkich różnic ciepłoty w okresie ro- 

 cznym, Irkuck, Tobolsk, Wierchnie-Udińsk, Tata mają śr. ciepłotę lata odnośnie 

 taką samą jak Witebsk, Wilno, Warszawa i Wiedeń. Po całych tygodniach stoi 

 ciepłomierz w najcieplejszych miesiącach na 30° — 31°; lecz za to zimową porą 

 często rtęć krzepnie, a śr. ciepłota Stycznia opada do — 20° i — 21o,7. Kiedy 

 latem pomiędzy śr. temperaturą Warszawy i Wierchnie-Udińska różnicy żadnśj 

 nie znajdujemy, śr. temperatura zimy wyższa jest w Warszawie o 15°6, a przecież 

 ta ostatnia prawie o '72° dalój na Pn. jest położona. 



Na wschodnich wybrzeżach Azyi występuje znowu morze ze swym łagodzą- 

 cym wpływem. W Kamczatce zimy o wiele są łagodniejsze niż w pd. Syberyi. 

 Zimy na wyspach Aleuckich są raczój wilgotne niż ostre. W Nowym Archangiel- 

 sku pod 57° 3' pn. sz. zima łagodna żeglugi wcale nie wstrzymuje. 



Gdy zagłębiamy się dalój na wschód, w środek lądu, stosunki klimatu pn. 

 Ameryki zmieniają się podobnie jak i na starym lądzie w tym samym kierunku. 

 Kiedy mieszkańcy Kwebeku, 46'^ 49' pn. yz., uskarżają się na zimno dojmujące 

 (śr. temp. zimy — 10°,6), Indyjanie pod tąż samą szerokością na zachodzie całą 

 zimę przepędzają nago. Średnia ciepłota roczna w Nain jest ~ 3°,9, kiedy w No- 

 wym Archangielsku pod tąż samą szer. gieogr. wynosi 6°,4. 



