- 47 - 



Zmniejszanie się ciepła trwa bez przerwy od równika do samego bieguna ; 

 największym atoli odmianom ulega ono pod szerokością około 45°. Nigdzie na po- 

 wierzchni ziemi, poAviada Humboldt (Kosmos I, 340) nie spotykamy szybszego 

 wzrastania ciepła ze zmniejszaniem się szerokości gieogr., nigdzie też prędzój nie 

 następują po sobie najrozmaitsze płody roślinne, tak ogrodowe jak i rolne. 



Łącząc miejsca, mające temperatury normalne,' t. j. gdzie różnica między po- 

 strzeganą a w tabeli tu podaną = O, otrzymujemy linije, tak nazwane przez D o- 

 vego termiczna nor małe, które wskazują granicę między klimatem morskim 

 a lądowym: okolice, które stosunkowo do swej szerokości są latem zaciepłe, 

 a zimą zachłodne, mają klimat lądowy ; te zaś, w których śr. temperatura lata 

 jest niższa, a zimy wyższa od normalnej, należą do klimatu morskiego. Linije 

 łączące miejsca jednakowego zboczenia od ciepłoty normalnej, nazwał Dove 

 termiczne izanomale. Jedna i taż sama izanomala łączy np. Warszawę 

 z Zatoką Płytką (Nowaja Zemla), ponieważ oba miejsca o S""^ cieplejsze są, aniżeli 

 z przecięciowych temperatur równoleżników, pod któremi leżą, wypada, a miano- 

 wicie : Warszawa ma śr. ciepłotę roczną 5°'' ,9 zamiast 2°'' ,9; w Zatoce Płytkiój 

 obserwowano — 5°'^ ,8 zamiast normalnej pod równoleżnikiem 73° 57' — S"" .6. 



W Styczniu termiczna normala pn. półkuli, poczynając od bieguna, oki-ąża od 

 W. zatokę Obską, przechodzi przez Bohusławsk, Kazań ku Woroneżowi, skąd przez 

 Tytlis poniżej morza Kaspijskiego przez Herat, Kabul zwraca się na pd. stoku 

 Himalaja ku Pd. i przez Cejlon, Batawiją, powyżój Nowój Gwinei zmierza wprost 

 ku wschód, wybrzeżom Kamczatki, wybiegając na morze Lodowate za kołem bie- 

 gunowem, stamtąd przez zatokę Kotzebuego, odcinając zachód, pobrzeża Ameryki 

 na Z od gór Skalistych, dostaje się powyżej Nowego Orleanu przez Sayanę na 

 Atlantyk i przez N. Foundland wraca do bieguna. Linija ta czyli granica między 

 klimatem morskim a lądowym w Styczniu oddziela, jak widzimy, ląd Azyi i Ame- 

 ryki pn. od oceanów, do których i rozczłonkowana jako wybrzeże Azyi Europa 

 przymyka. W pierwszych krajach zboczenie jest ujemne, w drugich dodatnie. 

 Od tej normali ku środkom objętych przez nią przestrzeni zboczenia wciąż się 

 powiększają i dochodzą największości ujemnój w Azyi — 18°'^ na Pd. Z od Jakucka 

 pod 60° szer. pn., w Ameryce w Nowej pn, Walii — 10"'' również pod 60° szer. pn.; 

 największość zaś dodatnia -j- 20°'" występuje na Atlantyku między Islandyją, Jan 

 Mayen i Nord Cap; druga + 10°"^ koło Sitka. 



W Lutym największość zboczeń ujemnych w Azyi łagodnieje, w Ameryce 

 wzrasta. Zresztą kształt izanomali pozostaje prawie niezmienny, lecz tylko 

 okolice stosunkowo zazimne posuwają się na Pn., zaciepłe na Pd. 



W Marcu normala pozostaje prawie w tem samem położeniu, ale liczba izano- 

 mali zmniejsza się. Maximum zboczeń w Ameryce posuwa się na Pn. W środku 

 Afryki i Hindostanie poczynają rozwijać się zboczenia dodatnie, które w Kwietniu 

 całą obejmują Afrykę i prawie połowę Azyi ze strony Pd. Z, tak, że w Maju oko- 

 lice stosunkowo zaciepłe w Azyi i Afryce zlewają się w jedno ; zazimna jest tylko 

 pn. Syberyja. Okolica względnie najzimniejsza, która już w Kwietniu do morza 

 Lodowatego usunęła się była, zniża się teraz do N. Foundland tam właśnie, gdzie 

 w Styczniu przechodziła normala. Ta ostatnia posunęła się już teraz na W i do- 

 tyka Gibraltaru, kiedy z dragiej strony od Kamczatki i wysp Moluckich przerzu- 



