- 52 - 



Porównywając tablice dla Wisły i Niemna, odrazu dostrzegamy iż Niemen 

 przedstawia daleko większą prawidłowość. —Wezbranie jedno, wiosenne— w lecie 

 i jesieni zdarzają, się już tylko nieznaczne. Najmniejsze zmiany poziomu dostrze- 

 gamy w górnym biegu (Stołbce) — największe w dolnym (Kowno). W tablicach 

 zmieniliśmy setne sążnia na miarę metryczną i wysokość wód podajemy w centy- 

 metrach. Miary w niniejszym artykule dla uniknienia ułamków podano rossyjskie 

 t. j. Stopy angielsko-rossyjskie = 304,79 centym et. —Sążeń = 7 stopom, wiorsta= 

 500 sążni, mila =: 7 wiorstom. 



Niemen wypływa w błotnistych lasach Mińskiój gub. Ihumeńskiego pow. pod 

 wsią Doginicze. Długość jego podają zwykle na mil 115 — w rzeczy samój wynosi 

 ona jednak mil 129 wiorstę 1 — mianowicie: od źródła do m. Stołbców. część nie 

 żeglowna— mil 8, od Stołbców do Pruskiej granicy mil 104 w. 1, nakoniec w Pru- 

 sach mil 17. Cała część żeglowna od Stołbców do Pruskiój granicy zbadana 

 i nadzwyczaj szczegółowo opisana przez inżyniera Lisowskiego, który wykonał 

 znakomity projekt uregulowania Niemna na całej tój przestrzeni. Projekt ten, 

 dotychczas nie został wykonany a uczyniłby on Niemen jedną z najwygodniejszych 

 dróg wodnych i to stosunkowo niewielkim kosztem. 



Bieg Niemna od Stołbców do Pruskiśj granicy dzielą na następujące części: 



L Od Stołbcóv/ (Nowego Swierznia) do ujścia Szcza.ry,— wiorst 250, spadek 

 297,27 stopy t. j. 1,19 stopy na wiorstę, W tej części wpadają z prawej strony 

 spiawne rz. Bereza i Gawia i niespławne Sułta, Dzitwa, Droina i Turyja— z lewśj: 

 spł. TJsza, Serwicz. Mołczad i niespł. Czarna i Izwa. Dolina Niemna nie głęboka, 

 błotnista łub piaszczysta, brzegi wzniesione zaledwo na 2—5 stóp, dawniśj porosłe 

 lasem, dziś ogołocone. Oprócz .mnóstwa wiosek leżą miasteczka: N. Swierzeń, 

 Stołbce, Jeremicze, Lubcze. Delatycze, Mikołajów, Bielica i Orle.— Od N. Swie- 

 rznia do Dela,tycz rzeka ma 9 — 18 sążni szerokości, tworzy mnóstwo mielizn i bieg 

 ma bardzo kręty. Od Deiatycz do wsi Dokudowa, szerokość wzrasta od 18—40 

 sąż., rzeka ma bieg regularniej szy, głębokość 5—10 stóp, mielizn niema. Od Do- 

 kudowa do ujścia Szczary w czasie nizkich wód rzeka ma 40—60 sążni, ale z powo- 

 du piaszczystości koryta tworzy liczne mielizny. Przy niskim stanie wód w Lipcu 

 i Sierpniu głębokość 3—10 stóp, a na mieliznach zaś zaledwo 1,5—2. Lód spływa 

 zwykle w Kwietniu (n. s.) woda wzbiera na 7—14 stóp. Stan średni 3—4 stóp nad 

 poziomem niezbędnym dla żeglugi. Takie wody bywają od końca Maja do końca 

 Czerwca a jesienią w końcu Października. 



II. Od ujścia Szczary do ujścia rz. Hoży, Niemen stanowi granicę gub. Wi- 

 leńskiej i Grodzieńskiój, następnie wchodzi do Grodzieńskiój, a od ujścia Łosośny 

 stanowi granicę Królestwa. Długość tój części w. 107, spadek 154,24 stopy — t. j. 

 prawie 1,5' na wiorstę— zatem większy niż na biegu górnym; spadek miejscami 

 wzrasta do 2' a szybkość prądu od 2'— 10' na sekundę. Szybkość do 10'' spotyka- 

 my jednak tylko na rapach powyżćj i poniżój Grodna. Tak od wsi Kochan owa do 

 Grodna na 9 wiorstach spadek wynosi 18,05 stopy— a szybkość 10 ' na 1 sekundę, 

 rzeka zwęża się do 25—30 sążni. Wart ma 6— 21' głębokości, ale z powodu gwał- 

 towności bardzo kręty. 



Tu przyjmuje Niemen z 1. strony Szczarę, która za pomocą kanału Ks. Ogiń- 

 skiego łączy Niemen z Dnieprem— z mniejszych rzek spławne: Zelwiankę, Kossę, 



