~ 53 - 



Swisłocz i n. spławną Łosośnę; z pr. strony spławną Xotrę i n. spł. Hożkę. Od po- 

 łączenia ze Szczarą Niemen znacznie wzrasta, przy niskim stanie ma 50—80 sąż. 

 szerokości— z wyjątkiem wspomnionej powyżej Grodna 9 wiorstowej przestrzeni. 

 Od Szczary do Kotry płynie okolicą piaszczystą, częścią w niskicłi, częścią w wy- 

 sokich żwirowych lub gliniastych brzegach,— liczne mielizny tamują żeglugę. Od 

 ujścia Kotry do Grodna dno prawie wszędzie kamieniste, usiane głazami, rzeka 

 płynie wąskiem korytem śród wysokich, stromych brzegów. Głębokość wzrasta 

 miejscami do 14'. Cecha charakterystyczna mnóstwo pody/odnych kamieni, prą- 

 dowiny na zwężonych miejscach koryta— nie znajdujemy tu za to pni dębowych 

 i. raptownych zakrętów, tak licznych w górnym biegu. Od Grodna do Hoży rzeka 

 zachowuje tenże sam charakter, tylko szerokość wzrasta. 



Wody wiosenne wzbierają 12—20 stóp, jesienne 4—6'. Wiosenne trwają do 

 końca Maja— stan średni w Czerwcu i na początku Lipca. Niskie wody do po- 

 czątku Września, poczem następuje jesienny przybór wód, 



III. Od Hoży do Kowna. Rzeka stanowi granicę Królestwa od g. Gro- 

 dzieńskiej (do ujścia Rotniczanki). Wileńskiej (do ujścia Strawy) i Kowieńskiój 

 Długość tój części 268 '/i wiorst, spadek 284.3' t. j. na jedną wiorstę 1,06 stopy. 

 Cechę tój części stanowią częste prądowiuy i t, zwane odyńce i. j. pojedyńcze gła- 

 zy, zdarzają się tóż i piaszczyste ławy. Brzegi rzeki kamieniste, miejscami zarosłe 

 łozą. Prądowiny powstają w skutek zwężenia koryta przez wały kamienne, lub 

 żwirowo-gliniaste mielizny zwane rapami— miQ\\zxij zaś kamieniste i żwirowe zo- 

 wią się sały. 



Na tśj przestrzeni od prawego brzegu wpadają: Rotniczanka, Mereczanka 

 (spł.), Wiersznia (wiosną spławna dla trateAv), Lutejka, Strawa, Łopojnia i Prawina; 

 od lewego: Ostasza, Czarna Hańcza (wchodzi w skład Augustowskiego Kanału), Bia- 

 ła Hańcza czyli Świętojanka, Pietczajka cz. Chitrojka, Ossa, Rawonia, Swientupa 

 i Jesia. Przy najniższym stanie wody głębokość Niemna zmienia się od 3'/4— 16', 

 wtedy odkrywają się ławy, na których woda ma zaledwo 'A— 2 'A stóp, a miejscami 

 nawet wysepki. Wiosenne wody wzbierają na 12—18 stóp a najwyższe jeszcze o 5' 

 więcśj. Po puszczeniu lodów woda szybko wzbiera i zwykle około 9 dnia dosię- 

 ga najwyższego poziomu — są to tak zwane ruskie wody. Przeszkody stanowią 22 

 rapy, 11 sał i 64 mielizny; pomiędzy rapami najniebezpieczniejsze są: OlcMwTca pod 

 wsią Miżańce, na 85 wiorście od Hoży; rapa SwiJiia powyżój m. Olity, r. Goga na 

 223 wior. i rapy BiczB-aiata i Bicze niedaleko Rumszyszek. 



IV. Od Kowna do Pruskiój granicy. Wiorst 99— spadek 54,75 stopy t. j. 

 na wiorstę 0,553 stopy. Niemen oddziela Królestwo od g. Kowieńskiej. Na tej 

 przestrzeni Niemen przyjmuje 4 rzeki: Wiliją, Niewiażę, Dubissę i Mitwę. Pomi- 

 mo znacznego zasiłku jaki rzeka otrzymuje— głębokość jej nie wzrasta, ponieważ 

 brzegi są natury piaszczystśj; rzeka łatwo je rozmywa i zamiast powiększać głębo- 

 kość wzrasta na szerokość, zmienia co wiosnę koryto, tworzy mielizny i wyspy, dzie- 

 ląc się na ramiona. Prądowin i rap na tćj części niema— przy zmianie koryta co- 

 raz to nowe odyńce pojawiają się na rzece. Przy niskim stanie wód wart ma 

 3,5— 14' głębokości, ale na mieliznach zaledwo 0,5— 2' wody. Zwykle wody wio- 

 senne wzbierają od 14— 20'— wysokie zaś wody sięgają czasem 30 stóp. Lód spły- 

 wa wcześnićj niż na górnym biegu. 



