- 39 - 



W samej rzeczy, jeśli zważymy, że różnica ciepłoty odmienne wytwarza 

 ciśnienie atmosfery, że jedno i drngie rodzi wiatry, a te znowni ze swój strony, 

 posłuszne dążności powiek'za ku zachowaniu jednakowego wszędzie stanu tak pod 

 względem ciepłoty jak i gęstości, roznoszą we wszelkich możliwych kierunkach na 

 wszystkie krańce atmosfery i mięszają masy nierównie ogrzanego i wilgotnego po- 

 wietrza; że stąd powstają obłoki, chmury, deszcze i t. p. strącenia, co pociąga za 

 sobą dalszą zmianę w stanie ciepłoty i ciśnienia atmosfery w różnych miejscowo- 

 ściach; że te nowe stosunki powodują nowe ruchy w atmosferze i, będąc skutkiem 

 chwili poprzedzającej, stają się przyczyną zjawisk następnych; — to przyznać 

 musimy, że te przyczyny są nader zmienne, że tu się rozwija przed nami wspaniały 

 obraz, pełen życia i nieustającego ruchu w celu ustalenia w atmosferze równowagi, 

 do której najruchliwszy ocean powietrzny dojść nigdy nie może, w samem bowiem 

 zdążaniu ku równowadze ta się obala, ucieka. 



Odszukać pewne średnie stałe, około których obraca się ten napozór 

 niemający prawidłowości ruch ciepłoty, oznaczyć granice zboczeń od tych stałych 

 tak pod względem ich wielkości jak i czasu, pochwycić wszystko prawne w wirze 

 pozornego zamętu i zbadać ki-es, którego pstra rozmaitość przekroczyć nie może,— 

 było naszem zadaniem. W takich średnich tylko v/ i e 1 k o ś c i a c h. znaj- 

 dujemy użyteczną skalę porównawczą, jeżeli chodzi o wykrycie o ile pewien rok 

 lub pewna pora cieplejszemi albo zimniejszemi od normalnych były, o ile klimat 

 jednój okolicy różni się od drugiej, lub jeśli zamierzamy w stosunkach ciepłoty do- 

 ciekać przyczyny pomyślności lub zawiedzionej rolnika nadziei. 



Studyja nad zboczeniami nietylko prowadzą do poznania, o ile wyrazisty lub 

 bezbarwny rys stosunków termicznych dają nam linije równociepła, lecz i zadość 

 czynią wymaganiom nauki, która w zjawiskach przyrody a n o m a 1 i j w ścisłem 

 znaczeniu żadnych nie uznaje. Zboczenie średnie roczne temperatury z 55 lat po- 

 strzeganych w Warszawie, ^^ynoszącej; 0o,84, a bezwzględne ± 2o,00, dowodzi jak 

 niepewne jest poprowadzenie linij równociepła nawet rocznego, jeśli na postrzeże- 

 niach małćj liczby lat fundować się będziemy i jak niezbędną jest w takich razach 

 poprawka, po którą do miejsca sąsiedniego, gdzie długi szereg lat obserwowano, 

 udawać się należy. Warszawa, posiadająca długoletnie postrzeżenia, oddałaby 

 znakomitą i pod tym względem przysługę krajowi, gdyby je do właściwych spro- 

 wadzić mogła wielkości. Wiadomo bowiem, że zboczenia długotrwałe na wielkich 

 panują przestrzeniach. Mając przeto postrzeżenia niewielu lat, możemy przy po- 

 mocy obserwacyj długoletnich w miejscu sąsiedniem przez porównanie wypadków 

 lat pojedynczych z długołetniemi nadać im takąż wagę. jaka tych ostatnich jest 

 udziałem. Jeżeli wyznaczenie linij równociepła miesięcznego potrzebuje obser- 

 wacyj długoletnich, to tern bardziój równociepła miesięcznego. 



Wiele atoli zboczeń występując na czas krótki w znaczeniu przeciwnem 

 zobojętnia się w liczbach przeciętnych miesiąca całego i wyślizga się z pod ra- 

 chunku. Z tego względu, okresy krótsze '^'ykazują zboczenia nietylko wyraźniój, 

 lecz i ściślój określają początek i koniec ich trwania. Gdybyśmy wzięli np. tempe- 

 raturę każdego dnia w ciągu 55 lat postrzeganą w AYarszawie i porównali ją ze 

 średnią tegoż dnia, tobyśmy znaleźli zboczenia nierównie większe od miesięcznych 

 i przekonali się zarazem, że te w jednym i tym samym kierunku, zwłaszcza zimą, 

 trwają miesiącami. Przy takiem porównaniu widocznym się okazuje febryczny 



