- 38 - 



Data średnia pierwszego dnia mroźnego w jesieni okazuje się 8,3 Listopada 

 ze zboczeniem średniem + 12.3 i prawdopodobnem + 8,3 dni. Prawdopodobień- 

 stwo jest tedy 0,5 dla rozpoczęcia się dni mroźnycli w jesieni między 31 Paździer- 

 nika a 16,6 Listopada; znajdujemy w tym okresie lat 31. W granicach podwojo- 

 nych od 22.7 Października do 24.9 Listopada, liczba pierwszych dni mroźnych 

 powiększa się podług rachunku o 17,765, podług obserwacyj zaś znajdujemy 14. 

 Rozpoczynanie się dni mroźnych w dalszych latach, podług rachunku 9.735 

 a obserwacyj 10, przypada poza temi granicami. Największe zboczenie prawdo- 

 podobne w szeregu 55-letmm jest ±29, a w stuleciu + 31.7 dni. A zatem epoka 

 prawdopodobna rozpoczynania się dni mroźnych w ciągu 55 lat obejmuje czas od 

 10,3 Października do 7.3 Grudnia, a w ciągu wieku od 7,6 Października do 

 lo' Grudnia. Szereg dni mroźnych w 1872 r. rozpoczął się dopiero 13 Grudnia, 

 spóźnił się przeto od daty wiekowej o dni 3; ztąd szansa ponowienia się takiego 

 zjawiska przedstawia się raz na 210 lat. Najwcześniej rozpoczęły się dni mroźne 

 w 1879 r. dnia 18 Października, opóźniając się od daty krańcowój dla szeregu 

 55-letniego o dni 7,7. 



Peryjod bez dni mroźnych, biorąc średnio w liczbach całych, od 29 Marca do 

 9 Listopada, zawiera dni 224, z dniami zaś mroźnemi dni 141. Prawdopodobne 

 zboczenie jednego i drugiego jest + 17 dni, a największe wiekowe ± 64. 



Z powyższego postrzegamy wielkie podobieństwo w epokach, cechujących 

 koniec i początek zimy: obie obejmują okres czasu prawie jednakowy, zabierając 

 dla wiekowych swych odmian po 64 dni; przytem ostatnie dnie mroźne wiosenne 

 w naszym 55-letnim szeregu wyprzedziły ten okres o dni 4. a pierwsze dnie mroźne 

 jesienne przedłużyły go, spóźniając się o dni 3. Stąd wnosić należy, że mamy przed 

 sobą perspektywę niemiłą: wiosny z opóźnionemi dniami mroźnemi i jesienie 

 z wczesnemi mrozami ; co gdy nastąpi, ziemianie nasi niechaj na karb pogorsza- 

 jącego się klimatu wcale tego nie kładą. 



Jeżeli przy poszukiwaniach stosunków ciepłoty uwzględniać będziemy jedynie 

 czjwik pierwszorzędny, t. j. promieniowanie słońca z jego peryjodyczną zmianą, 

 to wnet powstaje myśl o anomalijach. W tych ostatnich odegrywać muszą rolę 

 naprzód takie działacze, co same przez się żadnój nie ulegają zmianie, a do których 

 podział niesymetryczny lądów i mórz w obu półltulach zaliczamy. Na półkuli po- 

 łudniowój, przeważnie wodą oblanej, podział ciepła jest o wiele prostszy ijedno- 

 stajniejszy, niźli na naszój, gdzie nietylko morza z lądami przeplatane, ale konfi- 

 guracyja i naziom tych ostatnich niezmiernie stosunki ciepła urozmaicają. 



Średnie ciepłoty i średnie zmiany, jakie pod wpływem nietylko szerokości 

 gieograficznój i wzniesienia nad poziom morza, ale i położenia morskiego lub lądo- 

 wego pewnćj okolicy otrzymujemy, są to abstrakcyje, które nigdy nie urzeczy- 

 wistniają się. około których rzeczywistość w ciągłych wahaniach się porusza, chwi- 

 lowo tylko w nich pozostając. Ezadko się zdarza, iżby ciepłota pewnój linii 

 równociepła na samój znajdowała się izotermie; pospolicie bywa ona to z jednój. 

 to z drugiój jój strony w oddaleniu mniejszem lub większem. Kierunek, w którym 

 postępować należy, aby też samą znaleźć temperaturę, jest w każdój chwili nie 

 sama linija równociepła, lecz krzywa krzyżująca się z nią w punktach rozmaitych. 

 Przyczyny, które zboczenia tak urozmaicone w czasie i przestrzeni wywołują, same 

 przedstawiać muszą stosunki zmienne. 



