- 115 - 



wapień muszlowy i dolomit rudonośiiy (kajprowy), ale sam jest prawie wyłącznie 

 tylko napływami pokryty. Tylko na zachodniem podnóżu pasma białego wapienia 

 jurajskiego, od Pilicy aż do okolic Wielunia, w Polsce można mieć większe widoki 

 poznania tej kwestyi. chociaż i tutaj granica obu formacyj jest po większej części 

 piaskami lotnemi i łąkami pokryta, a więc i tutaj stosunek wzajemny jest o tyle 

 trudniejszy do poznania, że w tój części Polski góry bardzo słabo są wyniesione, 

 a wskutek tego dolne warstwy danej grupy formacyi rzadko przedstawiają obna- 

 żenia odpowiednie do bezpośredniej obserwacyi następstwa warstw. Gdy nadto, za 

 czasów pruskiego panowania nad południowo-zachodnią Polską, podczas poszuki- 

 wań świdrowych w formacyi niebieskich iłów czyli żelaziaka gliniastego, natrafiono 

 pod nią w kilku miejscach w bliskości białego wapienia jurajskiego na wapień, 

 który błędnie za wapień jurajski uważano, więc przyszło do tego, że Oeyenhausen, 

 sądząc szczególnie po szląskich miejscowościach, poczytał formacyją żelaziaka gli- 

 niastego za formacyją napływową bardzo młodego wieku i tylko niektóre dolne 

 ogniwa, z warstwami węgla brunatnego uznał za t. z. najmłodszą formacyją pia- 

 skowca i węgla kamiennego, jako równoważnik piaskowca ki^edowego (Quadersand- 

 stein), do której zaliczył także i piaskowiec żelazisty, który widocznie leży nad nie- 

 bieskim iłem formacyi żelaziaka gliniastego. Nieco później Karsten, bez przytocze- 

 nia dowodów uznał tę formacyją za trzeciorzędową. Wykazałem w 9-tym rozdziale 

 swojego gieologicznego opisu Polski, że nie może ona być ogniwem tak zwanego 

 utworu dyluwijalnego, ale raczej jest w ścisłym związku z wapieniem jurajskim. Ale 

 jakem już nadmienił, byłem pod wpływem uprzedzenia, że formacyją żelaziaka gli- 

 niastego jest młodszą od białego wapienia jurajskiego, tak, że niezważając na nie- 

 które, już w 1825 dokonane a owej hipotezie zaprzeczające obserwacyje pod Żar- 

 kami i Włodowicami, przyjąłem jednak, że tam, gdzie u podnóża gór białego wa- 

 pienia jurajskiego obnaża się stale tylko w niskim poziomie ił niebieski ze swemi 

 sferosyderytami, wapień jurajski został z głębi z pod niego wydźwignięty, a w sku- 

 tek tego, że ił jest osadzonym na wapieniu młodszym utworem, który za (morski?) 

 równoważnik yliny Weldeńfkiej uważać należy, który zatem umieścić należy w szeregu 

 formacyj pomiędzy Jurą a Kredą.. Prawie jednocześnie wypowiedział bardzo po- 

 dobny pogląd Carnall *); uważał on luźny piasek góruoszląski za równoważnik 

 piaskowca kostkowego (Quadersandstein) a ił niebieski formacyi żelaziaka glinia- 

 stego przekładany niekiedy warstwami piasku spływającego, za analogiczny z war- 

 stwami gliny, leżącemi naprzemian z dolnoszląskim piaskowcem kostkowym. Wy- 

 niósł on więc ten utwór jeszcze o stopień w szeregu formacyj ponad glinę Weldeń- 

 ską, mianowicie do dolnej grupy kredowi]. 



Tymczasem skamieniałości formacyi żelaziaka gliniastego nie zgadzają się 

 wcale z skamieniałościami grupy Weldeńskiej i kredowej, a nawet z właściwemi 

 górnemu i średniemu piętru Jury, lecz natomiast ze skamieniałościami górnych 

 łupków lijasowych i dolnym O olitem, a niektóre z takiemi gatunkami, które i gdzie- 

 indziej ciągną się od dolnej aż do średniej grupy oolitowój. Zwróciłem już na to 

 uwagę w mojój Paleontologii Polski str. 169, ale nieznając jeszcze stosunków zale- 



'0 w Karstena: Avi'liiv. fur Min. GeogJi. u. Bei-gbau. IV p. 352. 



