- 119 - 



a poci nim nagle 

 czarną i ciemno-niebiesko-czarną glinę łupkową, 

 w którą jeszcze na 11 sążni głębiój szyb zapuszczono, natrafiając na wielką ilość 

 bulw sferosyderytu w glinie, a w tycli, jak również w glinie znaleziono mnóstwo 

 skamieniałości, które, według egzemplarzy nadesłanych mi, należały do gatunków 

 Ammonites Parkinsoni, Pholadomya Murchisoni i ambigua Sow. Zupełnie więc 

 jasną jest rzeczą, iż to jest prawdziwa formacyja żelaziaka gliniastego, z temi sa- 

 memi skamieniałościami charakterystycznemi, jak pod Pankami i Wieluniem, a mia- 

 nowicie zalega ona, pod hrujiatneml luapieniami piaszczystemi, które odpowiadają żelazi- 

 stemn dolnemu ooUtowi Ten sam wapień widziałem na wielu wzgórzacb pod Ja- 

 worznikiem. Widziałem w nim zawarte nieregularnie ograniczone partyje zielonawo 

 białego i jasno-górsko-zielonego (licbtberggriin) luźnego i bardzo piaszczystego 

 wapienia, i widziałem, że przechodzi onzjednój strony w prawdziwy brunatny 

 piaskowiec żelazisty, który gdzieindziej pokrywa pokłady iłu niebieskiego, a z dru- 

 giój strony jest w związku z żółtawo-szarym wapieniem z rudą bobową, lecz wła- 

 śnie dla tój przyczyny uważałem błędnie tę skałę za młodszą od białego wapienia 

 jurajskiego. 



Gdyby kto jednak wątpił jeszcze o rezultatach owych poszukiwań niedostęp- 

 nych teraz dla obserwacyj, to jego zdanie zbić można obserwacyją bezpośrednią. 

 Bankier Steinkeller z Warszawy, właściciel dóbr Żarki, założył w nich znaczną 

 fabrykę machin oraz browar. Radca górniczy Grass, który przez pewien czas pier- 

 wszym z zakładów zarządzał, kazał, dla względów gospodarczych, piwnice wykute 

 w wapieniu jurajskim znacznie rozszerzyć a szczególniej pogłębić. Po wyłamaniu 

 kilku stóp wapienia białego (na głębokość) zmienił się wygląd skały: stała się ona 

 zielonawą, jeszcze niżej żółtą i ciemno brunatną, piaszczystą i ziarnistą, jednem 

 słowem pokazał się ten sam oolit dolny, co u stóp pagórka pomiędzy Jaworznikiem 

 a Żarkami, a gdy dalej zaczęto pogłębiać piwnicę, znikł wapień i okazało się, że 

 spoczywa na czarnym ile z nerkami sferosyderytu. którego płasko pochylone ławice 

 w dalszym ciągu pod wapień się zagłębiają. 



Z tego więc szeregu obserwacyj wypada, że w całym zachodnio-polskim łań- 

 cuchu wapienia jurajskiego od Pilicy i Kromołowa, aż do okolic Wielunia, przed- 

 stawia nam się dość jednostajnie następujący porządek warstw od góry ku dołowi. 



Grupa średnia ( ^^Pi^^^ ^'^^^y porowaty i dolomityczny (dolomit jurajski) 



. --.Ir ) tworzący skały ruinowate. 



Coi-ałra^ 1 ^iały wapień jurajski zbity. 



* ( Wapień jurajski szarawy marglisty. 



i Warstwy wapienne (Kalkstraten) zbite i margłiste. 

 Grupa dolna ] Wapień ziarnisty, piaszczysty, żółty i brunatny żelazisty, 

 jurajska 1 rzadziej zielono zabarwiony. 



Brunatny piaskowiec żelazisty. 



Ił niebieski, szary i czarny, łupkowaty, cokolwiek mar- 

 Lijas < glisty, zlicznemi pokładami sferosyderytowemi (Formacyja 



/ żelaziaka gliniastego). 



