- 135 - 



kiój z Warszawsko-Wiedeńską i boczną, odnogą, północnej cesarza Ferdynanda, 

 niezbyt odległe od Nowego Berunia przyjdzie wkrótce do skutku, to odkrycie podob- 

 nego pokładu węgla w jego blizkości będzie miało z pewnością wielką doniosłość. 



Wracamy zno"wu do głównego przedmiotu. 



Ił niebieski rozciąga się prawdopodobnie, ukryty pod napływami, przez całą 

 nizinę pomiędzy górnym biegiem Wisły, gdzie ona z gór występuje, a wyspą 

 węgla kamiennego około Mikułowa (Nicolai). Wróćmy się więc znowu do Orłowa 

 aby stąd iść śladem jego i połączonego z nim gipsu ku północy, na wschód od 

 Odry. Thurnagel mniema, że sądząc po postaci skały obnażonej, gips leży ukryty 

 pomiędzy Orłowem a Eeichwaldem i że zapewne rozciąga się przez Deutsch Leu- 

 tben przed doliną OIM do Klein G-orsitz na północnym brzegu tej rzeki. Tu 

 w wąwozie brzegu, towarzyszący gipsowy margiel zalega daleko potężniój i regu- 

 larniej niż pod Katscher. a w nim wydzieliły się także pokłady zbitego, glinia- 

 stego, żółtego i niebieskawego wapienia, z niebieskiego zaś iłu wytryska woda sła- 

 bo słonego smaku na wysokości 641 stóp n. p. m. Gips ciągnie się. od Klein 

 Gorsitz przez Łasic do Rogau, gdzie już zupełnie wyraźnie występuje i stąd 

 w największem swem rozpostarciu, na zachodnim i południowym końcu racibor- 

 skich pokładów węglowych, ciągnie się z jednej strony przez Pschów do Czernic, 

 a z drugiój aż do Popillau. Same pokłady węglowe, pokawałkowanem swem uła- 

 wiceniem pozwalają się domyślać, że uległy wielkim zaburzeniom, ku północy i po- 

 łudniowi spadają one w głąb stromo i są od niebieskiego iłu form. żel. gliniastego 

 odcięte. Wydźwignięcie pojedynczych kłębów gipsu na tych zburzonych krań- 

 cach, około Czernic, a nawet napozór (scheinbar) w spągu warstw Avęglowych 

 w kopalniach Sack i Charlotiengrube, były prawdopodobnie przyczyną zburzenia 

 warstw węglowych. Pomiędzy Rogau a Czernicami na terytoryjum bardzo poroz- 

 rywanem, małemi ale głębokiemi dolinar\ii przeciętem, występuje gips na światło 

 a stromo spadające ściany doliny zdradzają jego obecność, jednakże bez zapadnięć. 

 Gips ten nietylko jest szpatowym (spathig) jak pod Katscher ale jeszcze zbitym, 

 ku górze powiększśj części szarym, w głębi bardziej białym. Zwykle składa się 

 on z tkanki zupełnie krystalicznego, przeświecającego selenitu, .barwy białej, 

 żółtśj i szarśj, szczególniój jak pod Czernicami i przy domach w dolinie niedaleko 

 Pschowa, gdzie także znajduje się gips cuchnący. Kryształy selenitu mają nie- 

 raz długość stopy, są niekiedy soczewicowate, zgrupowane w kule, otoczone nie- 

 bieską gliną marglistą, która też wypełnia wszystkie odstępy pomiędzy większemi 

 kryształami, podobnie jak to ma miejsce w gipsie kredowym w okolicach Nidy, do 

 którego gips szląski jest łudząco podobny; margiel zaś podobny jest do marglu 

 siarkonośnego z Czarków i Swoszowic. Podobieństwo to staje się tem większem, 

 że około domów w dolinie i około Czernic znajduje się rzeczywiście w gipsie 

 i marglu siarka rodzima najczęściej mączna żółtawo biała zmięszaua z gliną, 

 rzadko zupełnie czysta barwy zielonawo-żółtej i skrystalizowana wewnątrz druz 

 gipsowych. W związku z nią są i źródła siarczane w niebieskim ile około Zawa- 

 dy i Gogoszyc. Pod Rogowem gips jest mniej szpatowym, więcćj przenikniętym 

 szarą gliną a więc bardziój szarym, uwarstwionym i odpowiednim na kamień bu- 

 dowlany. Krzyżkowicki jest podobny do Czernickiego, ale więcej ma w sobie nie- 



