174 



Sądząc po tych skamieniałościach, kredowaty biały wapień z okolic Często- 

 chowy należy jeszcze do utworu Coralragu, a gdy 3 ostatnio wymienione skamie- 

 niałości naznaczają mu miejsce w górnych warstwach, to jednak z zalegania jego 

 pod białym, zbitym wapieniu przypuściłbym raczej, iż bliższym jest dolnych ogniw, 

 margłu tak zwanej górnej gliny Oksfordzkiej. Muszę jednak wspomnieć, że te same 

 kredowato-margliste warstwy z okolic Częstochowy przekładane są nawet w nie- 

 których punktach białym zbitym wapieniem, podobnym do płyt wapienia litogra- 

 ficznego, który tu około roku 1825 był wydobywany dla użytku ówczesnego pol- 

 skiego biura topografów wojskowych; praktyka jednak okazała, iż należy do bar- 

 dzo miernych gatunków. 



b) Jura brunatna. 



Tuż na skraju pasma białego wapienia jurajskiego, pod którym tak jak i około 

 Żarek, należałoby się w okolicy Częstochowy i Kłobucka spodziewać tychże sa- 

 mych warstw żółtych i brunatnych piaszczysto wapiennych piętra dolnego, — nie 

 znalazłem ich bynajmniej, lecz dopiero dalśj ku Pn. około Wielunia i sąsiedniej 

 y/si Gaszyna. Tu jednak pod białym, zbitym, bardzo dziurkowatym wapieniem ju- 

 rajskim z niewielką ilością krzemieni wynurzają się znowu wyraźnie warstwy, 

 które należą do dolnego piętra jury brunatnój. Wydobywa się tu z małych łomów, 

 w części podziemnych, wapień brunatny, z ochrą żelazną zmieszany, bardzo pia- 

 szczysty, postaci bulwiastój i płytowatej. Zawiera on Amonity, z których już A. 

 Parkinsoni godzien jest uwagi, Pecten disciformis Schiibler, — Echinity. Bele- 

 mnity i Plagiostomy, które się w zniszczonśj skale tak źle zachowały, że ich nie 

 mogłem określić dokładnie. Skała ta staje się często krzemionkową i mocną, wy- 

 dzielają się w jśj masie druzy kwarcu, a ku dołowi przechodzi ona zupełnie w bru- 

 natny piaskowiec wapienny, zawierający niewyraźne odciski roślin. Jestto bez- 

 wątpienia ta sama skała, która pod Jaworznikiem i Żarkami leży pomiędzy forma- 

 cyją żelaziaka gliniastego a białym wapieniem jurajskim i jak się zdaje odpowiada 

 marły Sandstone. Bardzo blisko niój obnaża się także żółty piasek i prawdziwy 

 brunatny piaskowiec żelazisty na ile niebieskim. 



Brunatny piaskoicieo żelazisty, który cokolwiek dalśj na Z. na wielu punktach 

 Polski i Szląska leży przerywanemi partyjami na niebieskiój glinie lijasowej (for- 

 macyja żelaziaka) jest głównem ogniwem jury brunatnój, nietylko w okręgu wmó- 

 wię będącym ale i dalej na Pd. Wielunia, Landsbergu i Praszki, aż do okolic Ko- 

 zichgłów i Mrzygłodu z jednój strony, a z drugiej aż do pasma wzgórz Lublinie- 

 ckiego, a nadto w odosobnionych partyjach aż do okolic Siewierza i Georgenberg. 

 Skład petrograficzny oraz rozmieszczenie tój skały, którą dawniśj zaliczałem 

 jeszcze do formacyi żelaziaka gliniastego, znane są z mego Opisu geogn. Poliski 

 2 cz. szczególniej str. 287. Mogę więc teraz ograniczyć się tylko na wyliczeniu 

 skamieniałości, które napotykają sięwniój wprawdzie dość rzadko i w małej ilości, 

 ale jednak są charakterystyczne dla jej względnego wieku i po części zgadzają się 

 ze szczątkami zawartemi w leżącśj pod nią niebieskiój glinie lijasowej. Oto one; 



Ammonites Parkinsoni Sow. Około Wielunia i Truskolasów, 



