- 185 - 



D. Około Przedborza nad Pilicą. 



W opisie Gieogn. Polski t. I, str. 304, zwróciłem uwagę na to, że nad Pilicą, 

 około miasta Przedborza, w blizkości fabryki sukna Coąuerilla, leży jurajski wa- 

 pień oolityczny na jakimś zagadkowym piaskowcu. Założone w nim później łomy 

 kamienia dały jeszcze trochę więcój faktów o jego stosunkach zalegania. Przy 

 jednostajnym upadzie ku Pd. Z. leżą : 



1) Najniżej piaskowiec kwarcowy bardzo drobnoziarnisty, drobno- 

 porzysty, z małą ilością blaszek miki, bez wapna, biały i szary, 

 zawierający tu i owdzie ślady skorup mięczaków, w wyższych 

 warstwach ceglasto-czerwony z plamami ochrowo-żółtemi. Naj- 

 mocniejsze niezabarwione jego żyły przedstawiają się pod lupą 

 jako nawpół stopiona masa szklista i na szczelinach uwarstwie- 

 nia, pokrytych zielonawo-szarą gliną, tworzą znaczne węzły 

 i nabrzmienia. Na nim leży : 



2) Biały piaskowiec drobnoziarnisty, 10 — 20 stóp grubości.— 

 Na nim: 



3) Biała i żółta glina tłusta, w warstwach przemiennych, w których 

 występują już ślady wapna. Następuje: 



4) Wapień jurajski biały, zbity i drobnoolityczny z kilku muszlami, 

 niektóre ławice z grubym jak pizolit karlsbadzki oolitem, inne 

 z oolitami mającemi ziarna wielkości bobu. Na nim wreszcie: 



5) Ławica ostrygowa kilkosążniowój grubości stanowi warstwę naj- 

 wyższą. Jest to widocznie taż sama warstwa, która i około Ma- 

 łogoszczy leży Av niektórych wzgórzach na oclicie koralowym. 

 Składa się ona tutaj prawie wyłącznie z Ostrea gregaria Sow. 

 t. 111, f, 1 i 3. .Jest to muszla, która według oznaczenia Schlot- 

 heima ma stanowić oddzielny gatunek Ostrea claustrata i pod tą 

 nazwą została umieszczona w mój Paleont. t. IV, f. 13 a. b. Pod 

 Przedborzem znajduje się również w tak gęstych masach nagro- 

 madzona, a przestwory pomiędzy skorupami wypełnia podobnież 

 szary wapień gliniasty, jak w Devise w Anglii w coralragu. 

 Wielka ilość dobrze zachowanych egzemplarzy okazała wielką 

 zmienność gatunku; na wyszczególnienie zasługują odmiany bar- 

 dzo wąskie, językowate, cokolwiek skrzywione, jak widać na ry- 

 sunku z boku, 1, c. f. 13 c, które skłoniły Schlotheima i hr, Miin- 

 stera do wprowadzenia nowego gatunku, któremu ostatni nadał 

 miano O. rosteiiaris. Przytem górna skorupa jest już to zupełnie 

 płaska, już to tyle co i dolna wypukła. Wszystkie zaś cechy po- 

 zostałe, a szczególniej zakładki dwudzielne od linii środkowój ku 

 obu stronom rozbieżnie się rozchodzące, okazują, że nie należy 

 jój oddzielać od O. gregai-ia. Ostrea palmetta Sow. t. 111, f. 2 

 i O. solitaria Sow. t. 468 f. 1, są zapewne także odmianami tego 

 gatunku. Znajduje się ona wszędzie, najczęściój w warstwach 



