302 - 



Plantayo major L. 



15 — 2 0 razy powiększone końcowe pączki gałązek 

 monstrualnego kwiatostanu. 



1—2'" dosięga. Kończą się one jakby pączkiem drobnych liści, które są ściśle obok 

 siebie ustawione. Tym sposobem kwiatostan jest wiecha liczno-gałęzista, koloru 

 zupełnie trawiasto-zielonego. Z okazów zasuszonych oddzieliłem jediią gałązkę, 

 rozmoczyłem w wodzie i przez szkło powiększające odrysowałem jej zakończenie 

 liściaste. Rysunek jest od 15—20 razy powiększony. Otóż na małej łodyżce 



osadzony jest drobny jeden listek 

 obejmujący nieco łodyżkę, forma 

 jego jajowato podłużna, dokoła 

 brzegiem błoniastym bezbarwnym 

 opatrzony. Nad tym liściem, nieco 

 wyżój, osadzone są dwa podobne 

 listeczki naprzeciw siebie tejże 

 formy i wielkości; nad temi bar- 

 dzo blisko, kończy gałązkę druga 

 para listeczków do siebie przytu- 

 lonych. Wszystko to ma pozór 

 ledwie co rozwiniętego pączka 

 liściastego. Śladów kielicha, korony lub też jakichkolwiek organów rozrodczych 

 niema, wszystkie te części są przekształcone. 



W dziełach jakie posiadam pod ręką, znalazłem jedynie wzmiankę o po- 

 dobnem przekształceniu kwiatostanu Babki większej, w dziele pod tytułem: ,,Rem- 

 berti Dodonei Mechliniensis Medici caesarei Stirpium Historiae, pemptades sex"; 

 wydane w Antwerpii w roku 1803. Na stronnicy 107 tegoż dzieła znajduje się nie- 

 najgorzój odrysowany kwiatostan, jak ja go zebrałem. 



Na stronnicy następnej autor tego dzieła pisze: Hnjus species ąuaedam spicas 

 profert, ex multis fere ac innumeris aliis paryis multiplices. 



Item et alia, cujus breves spicae multis adeo foliis convestiuntur, ut herba- 

 ceum florem, multiplicis rosa.e instar, densitate frequentiaque foliorum referant. 



Jestem pewny że podobna przemiana kwiatostanu w Plantago major L. na- 

 leży do wielkich rzadkości, sam dotąd nigdy podobnych okazóAy nie widziałem, ani 

 tśż nie doszło do mój wiadomości, by kto u nas w kraju je obserwował. Mam 

 zamiar w roku bieżącym powtórnie w celach botanicznych odwiedzić okolice 

 Chełma, zwrócę wtedy baczną uwagę na Babkę większą, może ona na gruntach 

 gipsowych tylko okazuje podobną skłonność przemiany kwiatostanu, a wtedy 

 koło Chełma częściej natrafioną być powinna. 



Na exkursyi odbytej w r. 1881, gdym te okazy zbierał, byłem tyle zajęty 

 rzadkiemi gatunkami, jakie prawie na każdym kroku spotykałem i zbierałem, że 

 niewiele zwracałem uwagi na sam przetwór Babki zebranój, jako też i na jej roz- 

 przestrzenienie. Panowie botanicy nasi powinniby zwrócić także swą uwagę 

 czy podobne monstra częściój u nas nie przytrafiają się. Lecz nietylko Plantago 

 major L. przetwarza swój kwiatostan, mam w zbiorach swoich także gatunek Plan- 

 tago lanceolata L. Babkę lancetolistną z główkami kwiatowemi najrozmaiciej prze- 

 kształcouemi. 



