344 — 



rsięd tarczy wargowych górnych (sc. supralabialid) przechodzący pod 

 okiem aż do tylnego końca przecięcia ust. Ponad wargowemi od dziobkowój ku 

 oku leżą tarcze następną koleją: nozdrzowa {sc. nasale) u niektórych wyra- 

 źnie obejmująca w sobie otwór nozdrza, częściej bywa ona bardzo mała i tylko 

 z pomocą lupy dająca się dostrzegać jako wązki obrąbek otworu nozdrzowego, al- 

 bo też zrasta się niewidocznie z t. nadnozdrzową. Za nozdrzem leży t. n o z - 

 drzopoliczkowa {sc. nasofrenale) jedna, lub dwie ustawione jedna nad 

 drugą, za temi tarcza policzkowa {sc. frenale), zwykle nieco, większa od 

 poprzednich lecz znacznie mniejsza od następnej okopołiczkowśj i^sc. fre- 

 710 ocidare), pokrywającśj policzek przed okiem. Za tą dużą leży u przedniego 

 kąta oka jedna lub więcój tarczek drobnych, tak zwanych przedocznych 

 {sc. praeocularid). Prócz tego u niektórych oko bywa oddzielone od t. t. wargo- 

 wych tarczą jedną dużą {Podarcts) lub pewną liczbą małych {Anguis) tarczek 

 podocznych {sc. subocularia) . 



Przy tylnym kącie oka podobnie jak u kąta przedniego leży jedna lub więcój 

 tarczek zaocznych {sc. posłocularid), wreszcie krawędź dolna jamy ocznój 

 bywa odznaczona szeregiem drobniutkich tarczek podm różnych {scutella 

 suborbiłalia) tworzących łuk przeciwległy brewce nadocznój. 



Na ski^oni są albo tarcze {scjita łemporalia), albo też łuski {squaviae tempo- 

 rales), niekiedy bardzo drobne, wtedy zwykle prócz nich znajdują się i tarcze wię- 

 ksze, podłużne, jak mianowicie wzdłuż brzegu tarczy ciemieniowych t. t. n a d ~ 

 skroniowe {sc supra temporalia), tudzież na brzegu przednim otworu ucha 

 {scutum tympanale). Mektóre gatunki sąsiednie {L. muralts., L. taurica) pomię- 

 dzy drobnemi łusz'czkami pokrywającemi skroń, mają pośrodku tarczę sporą, mniój 

 więcśj zaokrągloną, tak zwaną ź w a c z n ą {sc. massełericimi). Spód głowy na 

 samym przedzie szczęki dolnój przedstawia tarczę nieparzystą, odpowiadającą 

 dziobkowój w szczęce górnój, zwaną t. bródkową {sc. mentale), od niej na obie 

 strony brzegiem szczęki ciągnie się rzęd tarczy wargowych dolnych {sc. 

 sublabialia)^ a póniżój rzęd drugi tarczy podszczękowych {sc. submaxilla- 

 rtd). Dalej spód głowy pokryty bywa aż do początku szyi łuskami dachówkowa- 

 temi drobnemi, u wielu jednostajność tę przerywa pod gardłem rowek poprzeczny, 

 tak zwana brózda podgardlana {sulcus gidarts) wyścielona drobniutkie- 

 mi łuseczkami, a jeszcze dalój rzęd poprzeczny łusk dużych, tak zwany kołnie- 

 rzyk {collare). 



Brzeg tylny łusk kołnierzyka, wolny, u jednych równo przycięty, układa się 

 z sąsiedniemi łuskami w krawędź równą {collare integruni)., u innych brzegi tylne 

 zaokrąglone lub pod kątem załamane tworzą kołnierzyk karbowa- 

 n y {crenulatum), ząbkowany {denticulatum) lub piłkowany {ser- 

 rulatum). 



Wszystkie Jaszczurki nasze są lądowe; żyją zwykle av miejscach suchych, 

 otwartych, niektóre przebywają w zaroślach, lub w bliskości drzew, umieją nawet 

 bardzo zgrabnie wbiegać na ich pnie, lecz nie bawią tam długo, w ścisłem przeto 

 znaczeniu Jaszczurek drzewnych, jakiemi są np. Chamełeony lub Legwany, u nas 

 nie ma, nie ma też wodnych. 



