- 345 - 



W ruchach w ogólności żwawe, przeważnie dzienne, najrucUliwsze w godzi- 

 nach przedpołudniowych, lubią wygrzewać sie na słońcu i w największy upał są 

 najzwinniejsze, w dni pochmurne i chłodne albo wcale niewychodzą z kryjówek, albo 

 są ociężałe. 



Z obyczajów drapieżne, karmią się wyłącznie zdobyczą żywą: owadami, roba- 

 kami, ślimakami; pokarm gryzą; twardym chrząszczom obrywają poprzednio pokrywy 

 skrzydeł, niekiedy i nogi. Piją chłepcąc językiem, bardzo mało jednak potrzebu- 

 ją napoju, żyją więc często w miejscach zupełnie bezwodnych, np. w stepach, gdzie 

 wilgoci dostarcza im tylko rosa poranna. 



Różne przytem gatunki przebywają w miejscach pewnemi warunkami za- 

 strzeżonych, gdzie albo barwą ciała przystosowują się do otoczenia {Lac. eryłhro- 

 notus), albo znajdują schronienie od licznych nieprzyjaciół. Miejsc ulubionych 

 trzymają się stale, mało się z nich oddalają i powracają niebawem. Linieją kilka- 

 krotnie przez lato, naskórek wszakże nie schodzi z Jaszczurek w całości jak z wę- 

 żów, lecz odpada sporemi płatami. Wszystkie odbywają sen zimowy, pospolicie 

 po kilka lub więcćj razem, w norach ziemnych, pod kamieniami, pod kłodami lub 

 w pniach spróchniałych. Jadowitych jaszczurek niema, wszakże gatunki roślej- 

 sze, mające szczęki silnemi opatrzone muskułami, mogą ukąszeniem boleśnie 

 uszczypnąć, a nawet skaleczyć; wszystko więc inaczej jak u wężów. Samce mia- 

 nowicie w porze godowej zapalczywe z sobą staczają walki, kalecząc się lub obła- 

 mując sobie ogony. Ogon, jak wiadomo u Jaszczurek kruchy, w jakiejkolwiek- 

 bądź przygodzie utracony, odrasta wprawdzie, lecz nie odzyskuje całko witój pier- 

 wotnój długości, a w pokryciu różni się niedokształconemi łuskami. Ogon nadła- 

 many tylko, lub mocno skaleczony, wypuszcza niekiedy z zagojonój rany odrośl 

 drugą; zdarza, się też widzieć Jaszczurki o ogonie widłowatym, a nawet troistym. 

 Pora rozpłodowa przypada dość późno na wiosnę, po znacznem już ociepleniu po- 

 wietrza i ziemi. Samice składają jaja w miejscach sprzyjających prędszemu wy- 

 lęganiu: w dołkach ziemnych płytkich, wystawionych na słońce, w próchnie lub pod 

 mchem, młode wylęgają się pod koniec lata; niektóre gatunki są żyworodne. Ho- 

 dować dają się łatwo i przywykają do karmienia z ręki. 



Jaszczurka po Avyłączeniu nawet zaliczanych niegdyś do nich z jednśj strony 

 Krokodylów, a z drugiej Salamandr, stanowią jeszcze w gromadzie Płazów rzęd 

 bardzo liczny, dzielony na kilka skupień, z których prawie każde następnie obej- 

 muje po kilka rod/in. 



W faunie Europy E. Schreiber obejmuje 35 gatunków Jaszczurek, należą- 

 cych do 23 rodzajów a 7 rodzin. Z liczby tej u nas znajduje się tylko 5 gatunków, 

 zawartych w trzech rodzajach , a dwóch rodzinach, których rozeznanie i określe- 

 nie streszczają następne tablice: 



I. Język długi, cienki, w końcu głęboko rozszczepany, z pyszczka dowolnie 



wysuwany i wciągany do pochwy nasadowej. 



W i d ł o j ę z y k i e. Fissilingues. 



II. Język krótki, płaski, mało wysuwalny, w przodzie zeszczuplony i płyt- 



ko wyszczerbiony, w nasadzie zgrubiały, bez pochwy. 



K r ó t k o j ę z y k i e. Hrenllingues. 



