- 347 - 



Ogon najezęściój o wiele od ciała dłuższy, zwykle od samśj nasady jednostajnie 

 cieniejący. 



Pokrycie wierzchu głowy u wszystkich w ogólności podobne, utworzone 

 z tarczy większych 16 (lub 15) mianowicie: 2 nadnozdrzowe, 1 na nośni- 

 ków a, 2 przedczołowe, 1 czołowa, z każdój strony dwie tarczki, z nad- 

 ocznych większe, tworzące krążeknadoczny, 2 przedciemieniowe, 

 1 śródciemieniowa, 1 potyliczna (którój w r. Podarcis brakuje), na- 

 reszcie 2 duże ciemieniowe. 



Pokrycie boków głowy dostarcza cech ważnych, chociaż należy z oględnością 

 niemi się posługiwać, z powodu zdarzających się dość często indywidualnych zbo- 

 czeń. Osobnój tarczy nozdrzowśj w rodzinie tój niema, zlana z nadnozdrzową obej- 

 muje przód i górę nozdrza. Bezpośrednio za nozdrzem leży jedna lub dwie, jedna 

 nad drugą, małe tarczki nozdrzopoliczkowe, następnie policzkowa 

 niewielka, a za nią większa okopoliczkowa, i przed okiem 1 lub 2 małe 

 p i' z e d o c z n e. Nad samem okiem brewka wąziutka z tarczek drobnych, podłu- 

 gowatych nad rzęsowych; pod okiem zwykle bezpośrednio tarcza jedna, 

 większa, wargowa; skronie pokrywają tarczki już to większe, już mniejsze. Tarcze 

 wargowe wyraźne, pod dolnemi rzęd z 4 do 6 tarczy większych podszczęko- 

 w y c h. Brózda podgardlana poprzeczna, u jednych więcej, u innych mniśj odzna- 

 czona; kołnierzyk pod szyją u wszystkich naszych bardzo wyraźny. 



Na wierzchu ciała łuski w ogólności drobne, najdrobniejsze na karku, ziarni- 

 ste, na grzbiecie zwykle ku tyłowi bardziój podłużne, na bokach nieco szersze. 

 Spód ciała okrywają tarcze czworokątne, ułożone rzędami tak wzdłuż jak i w po- 

 przek; rzędy dwa środkowe pospolicie węższe, rozchodzą się pod szyją, obejmując 

 tak zwany trójkąt piersiowy, utworzony z tarczy kątowatych. Brzeg przedni kloaki 

 pokrywa tarcza duża jedna lub więcój. Ogon, zawsze obrączkowany, okrywają 

 łuski bardziój wydłużone, daszkowato przełamane lub mocno wręgowane i koń- 

 czaste. 



Jaszczui-ki do rodziny tój należące są po większój części drobne lub średniój 

 wielkości, żyją zwykle w miejscach suchych i słonecznych, wyłącznie dzienne, 

 w ruchach żv,^awe, karmią się głównie owadami, niektóre robakami, gatunki więk- 

 sze nawet kręgowemi drobnemi. Rozmnażają się z jaj, jeden gatunek u nas jest 

 żyworodny. Samiec zwykle nieco mniejszy, odznacza się często żywszem ubarwie- 

 niem, dłuższemi cokolwiek nogami tylnemi, tudzież ogonem w nasadzie grubszym 

 od zawartych tam narzędzi rozrodczych. Barwy i rysunek przedstawiają często 

 w jednym i tym samym gatunku wielką rozmaitość, w ogóle jednak i w tern daje 

 się upatrzyć pewna prawidłowość: młode bywają częstokroć smugowane w podłuż, 

 smugi te z wiekiem, zwłaszcza na samcach, stają się mniej wyraźne, rozrywają się 

 na plamy ciągnące się rzędem, niekiedy nikną zupełnie; samice zachowują dłnżój 

 rysunek smugowany lub łańcuszkowaty, w ogniwa częstokroć oczkowane, wreszcie 

 plamy na samicach dorosłych są zwykle większe niż na samcach. 



Rodzina ta Jaszczurek w faunie europejskiej najliczniejsza, przedstawia bo- 

 wiem 7 rodzajów a 18 gatunków, u nas z tój liczby znajduje się tylko 4 gatunki 

 w 2 rodzajach, których rozróżnienie podaje następna tablica. 



