- 351 - 



przed nią położouycli. Skroń pokryta tarczkami wielokątnemi niezbyt drobnemi. 

 Pod gardłem brózda poprzeczna wyraźna. Kołnierzyk z 7—11 dużych, brzegami 

 na siebie zachodzącycłi, tylnym brzegiem wolnym tworzących wyraźne zęby. Łuski 

 na karku bardzo drobne ziarnowate, na grzbiecie wąskie, podłużne, wręgowane, 

 na bokach szersze, płaściejsze. Tarcze brzuchowe w rzędów podłużnych 8, w ze- 

 wnętrznym są dwa razy większe od graniczących z niemi łusk bokowych. Tarcza 

 odbytowa duża. Gruczołów na każdym udzie od 15 do 19. Łuski ogonowe wązlde, 

 kończato wyciągnięte, tak wierzchnie jak pod spodem ogona ostro daszkowate. 



Ubarwienie przedstawia w tym gatunku znaczne różnice, zależne od wieku, 

 płci, wpływów miejscowych i klimatycznych. W pierwszej młodości barwa 

 wierzchu ciała bywa brudna w różnych odcieniach, lecz zwykle nie plamista. Ze 

 wzrostem występują coraz wyraźniój plamy czarniawe, układające się rozmaicie, 

 wzdłuż grzbietu po każdej stronie wytwarza się smuga jaśniejsza, a na bokach 

 ciała przebija coraz więcój zieloność. Na nieco więcej wyrosłych zaczynają okazy- 

 wać się różnice płciowe: u młodych samców wierzch ciała coraz bardziej zielenieje, 

 plamy rozpadają się i drobnieją, schodząc stopniowo aż na pojedyncze łuski czar- 

 niawe, rozrzucone pomiędzy zielonemi, z wiekiem i to upstrzenie znika czasem zu- 

 pełnie, a bardzo stare samce bywają (zwłaszcza na południu) jednostajnie czysto 

 zielone. Samice miewają pospolicie barwę brudniejszą, plamy ciemne tr¥/alsze, 

 a przytem większe, bardziej regularne, częstokroć czworokątne, układające się na 

 grzbiecie w rzędy podłużne. Na samicach młodszych obok plam ciemnych zdarzają 

 się zAvykle plamki żółtawe lub białe, które zlewając się z sobą wytwarzają często- 

 ki-oć po obu stronach grzbietu smugi podłużne ciągłe lub przery^Yane; podobne lecz 

 mniój wyraźne smugi zdarzają się wzdłuż każdego boku, a prócz tego plamki bia- 

 ławe rozrzucone na udach. Osobniki takie upstrzone lub smugowane biało, poczy- 

 tywane bywały przez wielu autorów za gatunki osobne, których nazwy zawikłały 

 synonim tego gatunku. 



Miejscowość i klimat wyA?lerają także wpływ widoczny na ubarwienie, a wię- 

 cej jeszcze na wzrost Jaszczurki zieionśj. Na południo-wschodzie Europy, w Dal- 

 macyi, w Grecyi, miewa ona barwę najczystszą jednostajnie zieloną, a przytem 

 i wzrost najokazalszy, przechodzący często 600 mm. W Europie zachodniśj, nawet 

 na południu rzadko już miewa barwę tej czystości, upstrzenie zwykle obfitsze 

 i trwalsze, a wzrost zazwyczaj nie wiele większy od 300 mm. Ku północo-wscho- 

 dowi barwa czysto zielona spotyka się rzadko, częściój w różnych odcieniach si- 

 nawych, oliwkowych, żółtawych, niekiedy miewa barwę bronzoAvo-brunatną łub 

 czarniawą; wzrost bywa tu bardzo różny od 300 do 460 mm. Nakoniec w najda.lej 

 na północ wysuniętych stanowiskach dostrzegać się daje foi-ma niejako skarłowa- 

 ciała, nie przerastająca niekiedy naszej jaszczurki zwyczajnój, różniąca się wszakże 

 od niej całą postacią, kształtem głowy, nóg, stosunkami wymiarów, tudzież ułu- 

 skowaniem. 



Jaszczurka zielona zamieszkuje głównie Europę południową, w środkowój 

 rzadsza, miejscami jednak posuwa się, zwłaszcza z biegiem wielkich rzek, dość da- 

 leko ku północy, na wschodzie dalej niż na zachodzie. We Prancyi do 48" szer. pn., 

 w Niemczech po Renie do ujścia Menu (50)°, u nas nad Wisłą pod 53° sz. pn. 



