— 365 ~ 



co ściętym dotyka potylicznej. Tarczy nadocznych. 5 lub 6, z których trzy 

 przednie dotykają z boku czołowśj; t. przedciemieniowe są tu małe, rozsunięte 

 na boki zetknięcia czołowej ze śródciemieniową ; ciemieniowe spore wpra- 

 wdzie lecz wąskie podługowate, ku sobie na tył nacliyione, lecz nie dotykające 

 się. Tarcza nozdi'zowa obejmuje otwór nozdrzy obrączką. Na policzku tarcz- 

 ki drobne łuskowate , na skroni podobne lecz nieco większe. — Tarcze 

 wargowe małe, podszczękowe 4 do 5 nieco większe od wargowych dolnych, 

 dwoma rzędami łusk drobnych oddzielone. Łuski na grzbiecie i na brzuchu są 

 nieco większe, poprzecznie sześciokątne, na bokach nieco mniejsze, na tylnym 

 brzegu bardziój zaokrąglone. Ezędów łusk w koło ciała 25? (26). Tarczy od- 

 bytowśj niema, tylko na brzegu szpary łuski są nieco większe (od sąsiednich, 

 zwłaszcza dwie środkowe). 



I. Anguis fragills Linu. Padalec. 



Gładki i lśniący. Zwierzchu ciemno-szary lub miedziasty , jednobarw- 

 ny albo czarniawe smugowany; boki i brzuch jaśniejsze lub ciemniejsze. Dług. 

 całk. 320 — 420 mm. 



Odmiany ubarwienia ważniejsze: 



Odm. a. Wierzch jaśniój lub ciemniśj szary jednobarwny ; boki bia- 

 ławo-szare, brzuch sinawo-żelazisty lub ołowiasto-popie- 

 laty 



Odm. b. Wierzch jak wyżśj, lecz wzdłuż grzbietu linija czarniawa jedna 

 lub dwie, a niekiedy z każdój strony równoległy rzęd kro- 

 pek czarnych (J). 



Jl. eryx Lin. A. Sesseri Andrz. 



Odm. c. Na wierzchu ciała dwa rzędy plamek turkusowo-niebieskich ; 

 otwór ucha częstokroć widoczny. 



Otophis eryx Pitzing. 



Odm. d. Cały czarniawy, jednobarwny. 



Młody. Wierzch bardzo jasny, białawy lub żółtawy; boki całe wraz 

 z brzuchem czarne; wzdłuż grzbietu linia czarna, jedna lub 

 podwójna, bardzo wyraźna. 



Bóżnice te w ubarwieniu zależą poniekąd od miejscowości, więcój od płci, 

 a najwięcój od wieku. Świeżo wylęgłe są z wierzchu bardzo jasne, szarawo- 

 białe z połyskiem perłowym lub prawie srebrzystym, cały spód ciała wraz z boka- 

 mi są od barwy wierzchu ostro odgraniczone, czarne; od samego ciemienia do 



Fam. fiz. 46 



